Thềm nhà có hoa

Mình đến nơi này một nửa là tình cờ, một nửa là có chủ đích. Tình cờ ở chỗ, lang thang trên Google Maps, tự dưng thấy một địa điểm ven đường Huyền Trân công chúa ghi là Abandoned Small Palace và comment ở dưới của những người vô tình đi vào đều nói rằng nó là một điểm đến thú vị. Vậy là mình quyết định sẽ dành thời gian cho một lối rẽ chưa biết có gì chờ đợi ở phía trước.

Từ đường Huyền Trân công chúa, rẽ vào một lối mòn nhỏ chỉ vừa vệt bánh xe, chẳng mấy chốc mình lọt thỏm vào một con đường xanh giữa những tán lá quờ quạng hai bên đường. Rồi con đường dẫn thẳng tới không gian rộng và thoáng, hai bên có hai cột trụ biểu rất lớn. Ngày xưa, cột trụ biểu thường được xây trước lăng để thể hiện khí phái, phong phạm của người nằm trong lăng, cũng là một sự báo hiệu của không gian lăng tẩm, để người qua lại biết mà giữ lễ, kẻ cưỡi ngựa thì xuống ngựa, kẻ ngồi kiệu thì hạ kiệu cuốc bộ.

Đằng sau ấy là lăng bà Phụ Thiên Thuần hoàng hậu, tên húy là Nguyễn Hữu Thị Nhàn hay còn gọi là bà Thánh Cung, một trong hai hoàng hậu của vua Đồng Khánh. Bà là con gái của ông Nguyễn Hữu Độ, chính là cái ông từng là Kinh lược sứ Bắc Kỳ, có di tích là xây một quả sinh từ to vật khiến cho cả một con phố ở Hà Nội được gọi tên là phố Sinh Từ và sinh ra cái Bún chả Sinh Từ với dao kéo Sinh Từ nổi tiếng giang hồ, nay chính là phố Nguyễn Khuyến ấy. Ông này tất nhiên là hoành tráng, có 5 cô con gái thì một người thành vợ vua Đồng Khánh, một người thành vợ vua Thành Thái, một người lấy em của vua Hàm Nghi, cứ gọi là hat-trick nhạc phụ đại nhân luôn.

Theo lệ, tên lăng của vợ vua thì sẽ được đặt theo cách ghép vào tên lăng của vua. Lăng Đồng Khánh tên là Tư Lăng, nên lăng bà Thánh Cung được gọi là lăng Tư Minh, xin đừng nhầm với lăng bà Từ Minh vợ vua Dục Đức. Lệ của triều Nguyễn là lăng của các bà vợ vua sẽ được đặt tên theo lăng của vua, như lăng vua Đồng Khánh là Tư Lăng, nên lăng vợ ông nhất định phải có chữ Tư trong đấy. Lăng vua Thiệu Trị là Xương Lăng nên các bà vợ của ông khi mất cũng đặt tên là Xương nọ Xương kia, cũng tương tự như lăng vua Tự Đức là Khiêm Lăng, nên lăng các bà vợ của ông thế nào cũng là Khiêm này Khiêm nọ .

Lăng Tư Minh được giới kiến trúc và sử học đánh giá cao về nghệ thuật trang trí tinh xảo, gì mà có cả phong cách Rococo nhảy cồ cồ một thời từng hot hit, là trào lưu thời thượng à la mốt đàng hoàng. Mình thì chẳng biết gì về kiến trúc cả, chỉ thấy đó là một lăng tẩm thanh nhã. Vốn vắng người qua lại, chẳng được chăm nom kỹ càng như những lăng vua chúa, phủ thân vương, nhưng lăng Tư Minh không hoang tàn đổ nát mà vẫn kiêu hãnh như tư phong của một bà hoàng nơi cung cấm. Hai gốc đại lớn, trồng hai bên cửa rải hoa trắng khắp những bậc thang đã lên rêu và thảm cỏ xanh, làm không gian nhuốm một vẻ u tịch. Cách xa đường lớn, lại được ngăn cách bằng cả rừng cây, tòa kiến trúc này như một thung lũng yên lặng, nơi thời gian ngừng trôi từ cả trăm năm nay rồi.

Khi biết mình lặn lội mò vào một lăng tẩm bị lãng quên, không người lui tới, mọi người chun mũi chép miệng bảo mình điên, mộ người ta mà cũng vào ngồi cạnh. Mình thì thấy có gì đâu, cũng như đi đường thấy ngôi nhà đẹp quá, sân vườn thi vị quá, rẽ vào xin chén nước trà để có cớ gửi lời khen tới chủ nhà. Dù là đế vương hay thường dân, dù khi xưa có được sủng ái hay ghẻ lạnh, dù có công hay có tội đi nữa, thì nay người ta cũng đã yên nghỉ lâu rồi. Ngồi trên thềm lăng trong nắng, gió, hương hoa đại phảng phất quấn lấy sự tĩnh lặng cũng là một chút bầu bạn với một người hai trăm năm trước đã từng biết vui, biết buồn, một người cũng có câu chuyện riêng của đời mình, từng chứng kiến nhiều chuyện và nghe thấy nhiều điều, một người đã từng là một người nào đó, vậy thôi.

Mới ra lò

Be First to Comment

Quăng một viên đá/ Tặng một bông hoa ?