Vì sao mình ghét tiểu thuyết giả tưởng có độ giả tưởng cao

mi

Nghĩa là mình ghét đọc tiểu thuyết giả tưởng mà nó quá giả tưởng ấy. Mình văn dốt võ dát không biết diễn đạt thế nào cho nó cụ thể hơn. Một vài ví dụ cho cái chủng loại trên là: Biên niên sử Narnia (nhiều người khen hay, nhưng mình đọc thấy như phìu), bộ Percy Jackson của Rick Riordan (cũng như dở hơi), bộ Eragon của Christopher Paolini (buồn ngủ) và bộ Harry Potter của ai chắc chả cần nhắc đến (mình thích).

Tại sao mình lại ghét ấy à, vì phần lớn các tiểu thuyết này rất dở, đọc như ăn phải một bát xôi ngô chưa chín, lổn nhà lổn nhổn, rời rạc, nhạt nhẽo. Nó dở, bởi để viết được một tác phẩm giả tưởng tốt, nhà văn phải xuất sắc gấp đôi so với viết những tác phẩm văn học bình thường. Ngoài yêu cầu về văn chương, tác phẩm giả tưởng đòi hỏi một sự hợp lý cao, và chính điều đó mới là xương sống của tác phẩm.

1. Tác giả phải dựng lên một thế giới hoàn toàn mới.Trước tiên, tác giả phải dựng lên một thế giới khác biệt so với thế giới mà ai cũng biết, thế thì nó mới gọi là giả tưởng. Thế giới ấy càng khác biệt thì càng khó dựng. Nó càng khác biệt, nghĩa là càng phải sử dụng những hệ thống thang bậc giá trị và khái niệm mới, những ngôn ngữ mới, logic mới. Làm thế nào để tất cả bọn đấy xếp hàng vào với nhau, khớp nhau khít khìn khịt như những miếng ghép hình thì mới tạm gọi là thành công. Harry Potter là một ví dụ của thành công ấy. Bà mà ai cũng biết là bà nào đấy đã khôn khéo tạo dựng thế giới phù thủy tồn tại song song với thế giới thực, đưa những giá trị của thế giới thực vào thế giới tưởng tượng, khiến thực và ảo hòa trộn vào nhau một cách mượt mà.

Lại nói về hệ thống giá trị, cái dễ thấy nhất là trong truyện chưởng. Nhân vật chính A công lực cao hơn đối thủ B, C, D có 20 năm công lực, do A luyện võ 10 năm xong lại đớp phải ruồi thế nào đấy, kiếm chác thêm khoảng 15 năm công lực nữa. Nhưng A gặp phải trùm cuối 40 năm công lực thì A chắc chắn là phải thua. Sau đấy A buộc phải đớp thêm con ruồi to nữa, tăng khoảng đôi chục năm công lực thì mới oanh oanh liệt liệt thắng được trùm cuối. Hệ thống phân chia level rất rõ ràng và hợp lý. Ngược lại, nếu nhân vật hoàn toàn chả có phẩm trật gì, thằng nào cũng siêu vãi, đánh nhau loạn lên chả biết ai hơn ai, thì câu chuyện mất đi tính logic và khiến người đọc loạn cào cào chả hiểu quái gì. Không thể đồng hành cùng nhân vật là lý do đầu tiên để người đọc quẳng sách, đi ngủ.

2. Ám ảnh về việc phải tạo ra một thế giới hoàn toàn mới

Chính vì ám ảnh rằng tác phẩm giả tưởng phải khác với thế giới thực, nên các tác giả thường có xu hướng “sáng tạo” thoải mái, thậm chí sử dụng những hình ảnh trong thế giới thực, chế biến, xào nấu sao cho nó “khác”. Ở tầm trình độ còi, việc chế biến, xào nấu hay sáng tạo này có thể trở nên thừa thãi kiểu vẽ rắn thêm chân hơn là vẽ hổ thêm cánh. Từ đó, độc giả bị sa vào mê cung không có lối ra khi thỉnh thoảng lại có một bức tường dựng đứng, một mô đất lồi lên không thể hiểu được nguyên nhân.

3. Gánh nặng phải giúp người đọc hiểu về thế giới giả tưởng của mình

Tác phẩm có độ giả tưởng càng cao thì càng xa lạ với độc giả. Làm thế nào để giúp người đọc làm quen với thế giới ấy, để hiểu rõ bối cảnh câu chuyện, để theo được mạch chuyện, đó đã là một cái khó. Cái khó hơn là giúp độc giả hiểu rõ mà vẫn phải dẫn dắt mạch truyện mượt mà, nhịp độ hợp lý, thay vì kể lể giải thích lòng vòng, lại càng khó hơn. Thả người đọc vào một thế giới lạ hoắc rồi bảo tự làm quen đi thì có khác gì bịt mắt, quẳng vào một căn phòng chưa vào bao giờ, đầy đồ đạc, lại còn tắt đèn tối om (cho nó chắc). Người đọc nào khéo léo lắm, dò dẫm quanh phòng xong cũng phải kiếm được một yến ổi trên đầu là ít.

4. Ghét cái thái độ

Nhiều tác giả viết truyện kỳ ảo giả tưởng rồi nghĩ ta là tác giả đây, ta thích viết gì chả được, nên cái cuối cùng mà mình muốn nhắc đến là… ghét cái thái độ. Sau tất cả những bất hợp lý, phi logic, mù mờ mông lung trong bối cảnh, ta lại gặp phải nhân vật vô đối mồm thối rạch giời rơi xuống thì thật quá nản. Và nó sẽ là cú đấm kết liễu khiến ta trúng đòn ngã vật ra, văng khỏi những trang sách khói lửa tung tóe nhưng buồn ngủ không đỡ được. Vì quá dấn thân vào một thế giới khác mà trong đó mình là đấng sáng tạo, tác giả thường có xu hướng chủ quan trong tạo tình huống, xây dựng nhân vật, khiến câu chuyện đột ngột có những mảnh ghép rời rạc, thiếu thuyết phục.