Nhân chuyện Hàivl và… Công Phượng

haivl-va-cong phuong-ngaunhien.info

Dù mình không rõ Công Phượng có phải là thành viên của haivl không nhưng nhìn chung hai đối tượng này chả có gì liên quan đến nhau.

Haivl bị buộc đóng cửa, mình thấy nhiều bạn kêu rầm trời thế là “giết chết sáng tạo”, “làm thế thì còn ai dám kinh doanh gì nữa”… như thể trang này là một cái gì đấy mới mẻ và giá trị kinh lắm. Thực tế, haivl chả phải là một ý tưởng sáng tạo, chả phải là sản phẩm mang tính cách tân về mặt kỹ thuật hay kinh doanh. Đặc biệt, cái tên hài-vê-lờ mà ai cũng hiểu là viết tắt của cái gì, mình đếch tin là nó có thể trở nên thứ gì đó nghiêm chỉnh, kể cả là nghiêm chỉnh một cách hài hước. Hồi cụ Giáp mất, có anh bạn mình share trên facebook một link về cụ Giáp từ nguồn haivl, mình ngứa mắt nên phải nhảy vào bảo, anh share cái nội dung như thế, từ nguồn hài vãi lồn.com mà không thấy nó khó ngửi à?

Thú thực là mình rất ít khi vào trang này, một là vì mình ghét cái tên miền của nó, hai là vì hầu hết những cái gọi là hài hước trong đấy tương đối nhạt nhẽo, rẻ tiền, chả thấy có gì buồn cười hết. Cộng đồng trong đó thì hơi một tí lại nhảy cẫng lên thánh nọ thánh kia, thể hiện một độ trẻ trâu mà mình thấy không hòa nhập nổi. Vì thế nếu thỉnh thoảng mình có click vào haivl.com thì cũng chỉ là vì nó được chia sẻ trên facebook, diễn đàn hay cộng đồng nào đó. Haivl bị đóng cửa, mình tin chả phải là mất mát lớn của mình, của cộng đồng hay của giới dotcom.

Tuy thế cái cách tư duy của những người làm quản lý khi ra quyết định đóng cửa trang này là không thể chấp nhận được. Đây không chỉ là câu chuyện về một website, một cộng đồng mạng, mà là câu chuyện về xây dựng môi trường minh bạch, trong sạch, hay thực dụng hơn, là hiệu quả chính sách của các nhà quản lý liệu ăn thua đến đâu. Nghe Thứ trưởng Bộ 4T phát biểu đại ý phải diệt haivl để tránh việc xã hội bị phơi nhiễm quá lâu mà buồn. Thế là chưa dứt bỏ được lối tư duy cũ, phòng thủ, thụ động, chỉ thấy xã hội như những kẻ ngu ngơ phơi mình ra chuẩn bị nhiễm bẩn chứ không biết minh triết dân gian thời nào cũng âm thầm được nuôi dưỡng. Các nhà quản lý có thể bắt đóng cửa một, hai, hai trăm, ba trăm, bốn nghìn, năm nghìn website hay nhiều hơn nữa, có thể chặn chừng ấy website hay nhiều hơn nữa bằng biện pháp kỹ thuật, nhưng rồi hiệu quả đến đâu? Cách chặn triệt để nhất chắc hẳn không phải là chặn từ bên ngoài, mà là tới bịt luôn mắt người ta lại, chỉ có như thế mới không bao giờ phát sinh những cái nhìn “chệch hướng”, vì có nhìn nhiếc gì được nữa đâu.

Ở đây lại nói một tí về Công Phượng. Bạn này đá hay, kỹ thuật tốt, nhưng lối chơi hơi bị cá nhân một tí. Bạn í ham bóng từ xưa đến nay rồi chứ không phải gần đây mới thế. Cái tên Công Phượng được nhắc đến nhiều, U19 Việt Nam và HAGL JMJ được nhắc đến nhiều nên người ta bỗng dưng lo Phượng bị bệnh ngôi sao, rồi quay sang trách báo chí là không được lục lọi vào đời tư của Phượng, không được tung hô Phượng thái quá. Nhưng ngăn thế nào được? Sẽ không có một mệnh lệnh hành chính nào quản lý được việc đó, và bản thân giới truyền thông cũng sẽ không thể không quan tâm đến Phượng nếu bạn này tiếp tục đá tốt như thế. Việc nên làm không phải là hô hào người khác đừng khiến Phượng và các đồng đội bị bệnh ngôi sao, mà phải là cái việc đã bắt đầu từ lâu và còn cần tiếp tục lâu dài nữa: bồi dưỡng vốn văn hóa của các bạn không ngừng, không ngừng, để sức đề kháng của các bạn mạnh hơn, các bạn đứng vững hơn trên đôi chân của mình, để những thứ giá trị phù phiếm lung lạc các bạn chỉ như những cơn gió thoảng qua không khiến các bạn ngả nghiêng, hàng ngũ của các bạn bị xô lệch. Làm sao có thể bao bọc Phượng và đồng đội trong một bầu không khí vô trùng mãi mãi mãi mãi được ?

Câu chuyện với haivl cũng vậy thôi. Công việc của những người làm Thông tin – Truyền thông, làm văn hóa, trước hết phải là gây dựng, phát triển cái tốt để nó có thể đẩy lui cái xấu chứ không phải đưa ra những mệnh lệnh hành chính tủn mủn, chỉ có tác dụng trong ngắn hạn. Nếu phần đông người ta thấy haivl là rẻ tiền, nhạt nhẽo, thô tục, thì chắc hẳn cũng chả cần phải đưa ra quyết định đóng cửa gây tranh cãi đến vậy đâu. Vấn đề là các mệnh lệnh hành chính đơn thuần chả bao giờ tạo nên được áp lực xã hội.

Highland

Lang thang trên fb, mình lọt vào một page của nhân viên cafe Highland: Highland Coffee Confession. Trên đó nhân viên Highland quẳng lên đủ thứ, từ chửi quản lý, chửi khách và cả chửi nhau. Mình chỉ ví dụ vài đoạn đơn giản mà mình chụp lại:

 Trước giờ mình ít khi ngồi Highland, vì nói thẳng, cafe ở đấy mình không thấy ngon. Ngoài ra decor của các quán thường cố tỏ ra phong cách, nhưng mình lại thấy rất nhạt, thiếu không khí. Thỉnh thoảng mình tự hỏi tại sao nhân viên Highland mặt cứ lì xà lì xì vậy, nhưng giờ thì đã hiểu rồi.

Sau khi đọc xong cái page của các bạn Highland, mình không muốn ngồi ở đấy thêm một lần nào nữa. Cafe không ngon chỉ là một lý do, còn lý do khác là mình thấy các bạn không có văn hóa. Các cụ dạy “gần mực thì đen, gần đèn thì rạng”, ít trượt.

Mình không thể tưởng tượng được ở đâu nhân viên lại tụ tập chửi bới một cách công khai như thế. Các bạn có nghĩ khách hàng sẽ nhìn các bạn như thế nào nếu lỡ đọc được những dòng đấy không ? Mình chẳng may có ngồi ở Highland lần nữa, thế nào cũng chột dạ, không biết các bạn có chửi thầm sau lưng mình, có nhổ nước bọt hay cạo đất ở đế giày cho vào cốc cafe của mình không. Và mình sẽ ngoan ngoãn gọi dạ bảo vâng như thể các bạn phục vụ Highland là bố của mình vậy, vì mình sợ làm các bạn bực. Uống cafe mà phải khổ thế thì uống làm đếch gì. Buồn nôn.

Mình đồ rằng các bạn nhân viên Highland tham gia vào trò đấy toàn mấy bạn trẻ trâu, mới vào đời (xem cách viết là biết). Các bạn cóc hiểu rằng làm nghề nào rồi cũng có cái nhục riêng, các bạn không chịu được thì bỏ đi, còn cố làm thì đừng chửi. Các bạn càng chửi, người ta càng khinh các bạn thôi. Bản lĩnh của thằng người không phải thể hiện ở chỗ chửi cho sướng mồm mà là biết nên nói cái gì và không nói cái gì, tùy chỗ, tùy lúc. Đừng nghĩ lời nói gió bay, gió của các bạn thổi bay các bạn đấy.

Mà quản lý thương hiệu của Highland cũng quá lởm, khủng hoảng truyền thông sờ sờ trước mắt bao nhiêu lâu mà không biết tới. Bọn nhà báo kiêm kền kền hoặc bọn đối thủ cạnh tranh nó vớ được thì có phải là vỡ mồm mà không biết vì sao không.

“Đầu năm mua muối…”

Tết năm nào cũng thế, cứ sau khi pháo hoa giao thừa bắn dứt cơn đì đẹt là những xe muối bán rong lại thình lình xuất hiện khắp nơi. Không hiểu họ đã mai phục ở đâu, hẹn hò thế nào mà túa ra đồng loạt thế, rải đều trên khắp các địa bàn thế.

Hồi xưa còn ở tập thể, tiếng rao “Muối ơ !” đêm giao thừa mới thật là vang vọng và ấn tượng. Tớ thật, cái “Muối ơ !” nghe còn xao xuyến và thiêng liêng gấp vạn lần cái Happy New Year của bọn khoai tây nó hát, mà tết Ta năm nào cũng bật.

Lúc còn bé, lần nào có người bán muối đi qua, rao “Muối ơ !” trong đêm khuya yên tĩnh, rồi một nhà nào đó kéo xoạch cửa, gọi to “Muối ơi !”, rồi xe đạp phanh kít, rồi lọc xọc quay lại, rồi đong muối nhận tiền, rồi lọc xọc đi tiếp, mẹ cũng đều bảo đấy, đầu năm mua muối cuối năm mua vôi. Nghe mãi thành quen.

Continue reading

Chiếu trên ngồi tót sỗ sàng*

Mấy tuần trước, sau khi Ca trù được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới, CLB Ca trù Thăng Long kết hợp cùng ca trù Chanh Thôn và quan họ Đặng Xá tổ chức buổi biểu diễn vinh danh ca trù cùng quan họ. Buổi ấy tớ về muộn quá nên không đến được. Ai ngờ đó cũng là hôm cuối cùng Ca trù Thăng Long biểu diễn ở đình Cống Vị. Đọc trên blog chú Sĩ phu Bắc Hà mới biết CLB bị chính quyền phường lập biên bản và đình chỉ sinh hoạt.

Nghe mà thấy hơi sờ sợ. Tớ vốn hay làm điều khuất tất nên sợ mấy cái thuật ngữ chuyên môn kiểu như “biên bản”, “phạt”, “đình chỉ”, “tịch thu”… lắm. Ấy là lúc các nhà cầm quyền địa phương tỏ cái uy quyền khiêm tốn của mình cho “chúng nó” sợ mà lị.

Chả là hôm ấy CLB biểu diễn có đông khách đến thưởng thức, cả tây lẫn ta, cả các nhà viết báo. Đang đàn ca sênh phách tưng văn bừng thì một toán người gồm các đồng chí Công an và các đồng chí lãnh đạo phường hùng hục tiến vào. Các đồng chí “ở trển” phán CLB Ca trù Thăng Long đã (trích nguyên văn từ blog Sĩ phu Bắc Hà) “dám biểu diễn hơn… 1 bài mà không xin phép, tụ tập đám đông quá mức cho phép (19 người), lại có cả… đám khán giả, người nước ngoài và… các nhà báo?!?!

Đoạn này trích nốt của chú Sĩ phu Bắc Hà:

Điều lạ lùng là ngay từ ngày đầu đến nương nhờ cửa đình Cống Vị (mùa Thu năm 2008), CLB Ca trù Thăng Long đã có đơn xin phép Ủy ban nhân dân phường sở tại, thông qua Ban di tích đình Cống Vị kèm theo Giấy chứng nhận địa chỉ văn hóa của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam. Cả thời gian dài, CLB Ca trù Thăng Long đã biểu diễn đều đặn hàng tháng, sinh hoạt dậy trống chầu mỗi tuần 1 lần, tất cả đều miễn phí nhằm hoạt động quảng bá cho Ca trù. Một năm trời hoạt động, lãnh đạo phường không hề nói gì, vậy mà chỉ sau khi di sản được vinh danh thế giới có mấy ngày, họ đã đến đình chỉ sinh hoạt của CLB.

Không nói cũng có thể liên tưởng đến cái giấy phép mà các cán bộ muốn kiểm tra là loại giấy nho nhỏ có phép màu nào. Các đồng chí muốn loại giấy ấy cũng còn hiểu được, chứ lại bỗng dưng muốn ấy vào lúc đấy thì quả là quá dốt, quá sỗ sàng, đến mức người ta gọi là khó mà đỡ được.

Thế mới biết bọn UNESCO xếp ca trù mình vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp là chuẩn không cần chỉnh ! Công nhận phát ứng nghiệm liền !

——–

*: mượn tạm một câu trong Truyện Kiều của cụ Nguyễn Du tả đồng chí Mã Giám Sinh: “Ghế trên ngồi tót sỗ sàng“…
**: có thể biết rõ hơn về trường hợp Ca trù Thăng Long mất chỗ diễn ở đây.

Why Việt Nam ?

Sau một lô một lốc entry chửi đời, tớ quyết định làm một cái entry nhảm chí cho nó đổi gió. Entry nhảm nhí là entry chả đụng chạm gì đến ai, chả làm ai cáu cũng chả làm ai sướng, nghĩa là chả đọc cũng không sao, chả viết cũng vậy.

Mấy hôm nay đầu óc luẩn quẩn toàn “thiếu hụt” với “liên kết dịch vụ”, “phương pháp tiếp cận” với “truyền thông cộng đồng” gần ngộ chữ rồi. Để bộ não tập thể dục nhịp điệu một tí, entry này sẽ viết về những nét văn hóa không lẫn vào đâu được của người Việt Nam: Thích ngồi xổm và thích rung đùi.

Thượng tọa Thích Ngồi Xổm
Nhiều lúc sáng dậy đi làm, tớ phi xe qua ngõ đã thấy hai, ba bà vừa đi chợ về, rau một bên và thịt một bên, ngồi xổm giữa đường bàn chuyện Triều Tiên cứ thử vũ khí hạt nhân với Tổng thống Iran gian lận bầu cử…

Continue reading