Sát thủ đầu mưng mủ: thì bôi thuốc sát trùng

Trên mạng đang đầy link chia sẻ cuốn sách này, của Thành Phong vẽ, Nhã Nam và nhà Mỹ Thuật xuất bản. Mình cũng down về đọc thử, thấy đúng là một quyển sách nhạt nhẽo vô vị. Lướt qua hết mà không nhếch môi lên cười được phát nào. Không ngạc nhiên vì có nhiều ý kiến trái chiều, người bảo cuốn sách này rác rưởi, người thì tung hô là hay ho và sâu sắc. Cũng giống như hài kiểu Mr Bean vậy thôi, có người thấy là hay, có người thấy dở. Mình nằm ở phe thấy dở.

Sai lầm đầu tiên của tác giả là cố biến văn hóa vỉa hè đầu đường xó chợ thành một văn hóa phẩm chính thức. Có những cái chỉ thích hợp với đường phố mà thôi, cũng giống như mình thấy ăn phở hoặc bún đậu mắm tôm trong restaurant sang trọng là một trong những điều cực kỳ ngớ ngẩn. Những câu nói được thể hiện trong “sách” thực ra là khẩu ngữ, nghĩa là chỗ của nó là ở cái mồm, không phải trang giấy.

Sai lầm thứ hai là trong số những câu tạm gọi là thành ngữ đương đại, có quá nhiều câu na ná nhau, và trong quá trình minh họa, Thành Phong tỏ ra bí ý tưởng, trở thành lặp lại chính mình. Cơ bản là ngay từ trong những câu đó đã chả bao hàm tí nghĩa lý nào rồi. Cố gán cho nó ý nghĩa bằng tranh chỉ là một nỗ lực vô vọng.

Mặt khác, mình thấy nhiều tranh rất phản cảm. Tại sao minh họa cho câu “Tay nhặt lá, chân đá ống bơ” lại là hình một chị công nhân vệ sinh, trong khi ai cũng hiểu nội hàm ý nghĩa câu này là diễn tả điều gì ? Đừng cố bẻ ngoẹo bức tranh thành miêu tả chị quét rác vô cùng vất vả, làm mãi không hết việc, vừa phải nhặt lá vừa phải đá ống bơ (đây là làm việc ?). Kiểu suy diễn đấy nhạt nhẽo thiếu muối lắm.

Cũng đừng nên gọi cái mớ này là thành ngữ, như thế chẳng hóa coi rẻ kho tàng thành ngữ của cha ông quá, mà cũng coi rẻ thế hệ đương đại quá. Như đã nói ở trên, nó chỉ là khẩu ngữ mà thôi.

Đồng ý là tranh có một vài điểm sáng về mặt ý tưởng, như minh họa của “Đã ngu còn tỏ ra nguy hiểm”, tuy nhiên những tranh như thế này quá ít, mà cùng lắm cũng chỉ ở tầm tranh biếm họa trên báo, không đáng để in thành sách.

Mình đã từng đọc – đúng hơn là xem – một số tác phẩm khác của Thành Phong như Long Thần Tướng và một số truyện tranh lẻ. Hồi đó Long Thần Tướng được lăng xê ghê lắm, nhưng mình không có ấn tượng sâu sắc nào. Tưởng giếng sâu em nối sợi gầu dài, ai ngờ nước giếng cạn, em tiếc hoài sợi dây.

Tác giả Thành Phong đang kêu gào về chuyện mọi người đưa link download lên mạng rồi chia sẻ tóe tòe loe. Mình nghĩ cái của nợ này không xứng đáng được gọi là một cuốn sách, và bất cứ ai bảo vệ cuốn sách này, hãy thử nghĩ xem, sau khi đọc xong, bạn có muốn mua nó nữa không, và bạn có đọc lại đến lần thứ 2 hay không ? Bạn có muốn con bạn, cháu bạn được đọc một cuốn sách như thế này hay không ?

Vòng quanh sô cô la, bánh đa, sữa đậu nành, sống hay chết, trả lời ngay ?

Khi người ta tám tuổi

 

Khi người ta hai mươi tư tuổi mà bỗng tìm được một người bạn tám tuổi thì quả cũng đáng kể đấy. Thật tình cờ và thật bất ngờ, tôi đã gặp Cedric.

Giời đất ơi, tôi đang viết những dòng này trong nước mắt. Cứ cười nhiều quá là nước mắt lại chảy ra chả khác gì khóc, mà đọc những câu chuyện về Cedric thì khó mà nhịn cười được. Bạn thử tưởng tượng, một thằng cu cao gần mét tám, nặng bảy mươi cân, nửa đêm nằm đọc Cedric rồi cười sằng sặc như lên đồng, thật chỉ thiếu nước nhét giẻ vào miệng, trói chân trói tay rồi quẳng vào nhà thương điên.

Nhưng tất nhiên, cái gì cũng có nguyên do của nó. Bộ sách Cedric, nguyên tác là series truyện tranh của Raoul Cauvin và Laudec Laudec vẽ, được Claude Carre chuyển thể, và dịch giả Tố Châu dịch, đã trở thành một sự kết hợp hoàn hảo. Tôi không được đọc nguyên bản tiếng Pháp nên không biết ban đầu nó ra sao, chứ bản dịch của dịch giả Tố Châu rất thông minh, mềm mại, tâm lý và đáng yêu. Những người yêu sách chắc không lạ gì cái tên này, bởi ông là một dịch giả thuộc hàng gạo cội. Ngoài loạt truyện Cedric, ông cũng là người dịch Lụa của Alessandro Baricco, Peter Pan của James Matthew Barrie, Hoàng hậu Macgô của Victor Hugo, và nhiều tác phẩm khác.

Truyện Cedric xoay quanh những sự kiện liên quan đến… Cedric (tất nhiên !). Đó là một cậu bé tám tuổi, thông minh, láu cá, nhưng trẻ con một cách chân thành. Xung quanh cậu cũng là những người bạn, dù bình thường hay đặc biệt, nhưng đều rất lý thú. Nào là cậu Christian lúc nào cũng ù ù cạc cạc, là bạn Chen xinh xắn dễ thương, là bố và mẹ, lúc nào cũng cả lo, và là ông ngoại rất tinh ý, khéo tay nhưng hay giận dỗi. Tôi thích ông cụ này ghê gớm. Có phải cụ già nào đánh cờ với cháu mà bị thua cũng đều cáu nhặng xị, đóng cửa không thèm nói chuyện nữa đâu. Đặc biệt, trong những phi vụ tình cảm, ông cũng tỏ ra là một nhà cố vấn đầy kinh nghiệm. Có thể nói, ông ngoại cũng là một người bạn đích thực của Cedric, bên cạnh những-người-bạn-tám-tuổi-bình-thường khác.

Trong cuộc sống xung quanh Cedric, đôi khi người ta cũng cãi cọ, cũng giận nhau, hoặc cau có, hoặc mỉa mai, hoặc người lớn cứ như trẻ con, còn trẻ con chẳng khác gì người lớn, nhưng nhìn chung, tất cả mọi người đều yêu thương nhau theo cách của mình. Và ngoài việc là một cậu bé tám tuổi láu cá, Cedric cũng còn rất chân thành nữa.

Người ta phải có một tâm hồn thực sự trẻ mới có thể viết truyện cho trẻ con, bởi nếu chỉ cố “tỏ ra”, câu chuyện sẽ cứng ngắc, nhạt nhẽo lắm. Cedric tất nhiên không thế. Có thật nhiều chuyện có thể xảy ra khi người ta mới tám tuổi, mà chuyện nào cũng khiến tôi cảm thấy có một chút ít mình ở trong ấy, có thể vào lúc tám, mười, hay hai mươi tuổi không chừng.

Tôi không có ý định so sánh Cedric với Pippi tất dài hay Emil của Astrid Lindgren, những tác phẩm mà tôi yêu thích điên cuồng, nhưng quả thực hiếm có cuốn sách nào có thể khiến tôi cười một cách thoải mái như thế. Sự hài hước cũng là một biểu hiện của trí thông minh, phải không ?

 

—————————

Thông tin sách:

Cedric đã được xuất bản 3 cuốn ở Việt Nam: Cedric: Tôi thích đi học, Cedric: Tôi không thích nghỉ hè, và Cedric: Tương tư.

Sách do Nhà xuất bản Hội nhà văn kết hợp với Nhã Nam xuất bản.

Dịch giả: Tố Châu.

Cá sấu Ghena và các bạn

 

Đối với tôi, Cá sấu Ghena và các bạn là một cuốn sách đẹp. Khi nói một cuốn sách đẹp, tôi muốn nói đến những con chữ, nội dung trong đó hơn là những hình ảnh minh họa, bởi nếu tính cả hình ảnh trong cuốn sách này, thì phải gọi nó là một cuốn sách rất đẹp.

Tôi đang lớn. Đúng ra là tất cả mọi người xung quanh tôi, à, ta, cũng đang lớn lên, hoặc già đi, tùy theo cách gọi của mỗi người. Chỉ có người lớn mới toan tính một cách phức tạp sau lưng nhau, chỉ có người lớn mới có hận thù và chiến tranh, chỉ có người lớn mới máy móc yêu cầu người nào, vật nào chỗ nấy. Tôi, chúng tôi, à, chúng ta đều sẽ trở nên khô cằn, sa mạc hóa, đúng với xu thế biến đổi khí hậu toàn cầu hiện nay, nếu không có những cuốn sách thiếu nhi đẹp như thế này. Nếu có những cuốn sách giữ tôi lại, ngăn cho tôi không trở nên ty tiện, bẩn thỉu, đểu giả, cay độc hơn, thì đó đích thị là Hoàng tử bé của Saint Exupéry, Khu vườn bí mật của Frances Hodgson Burnett, Những cuộc phiêu lưu của Mít Đặc và các bạn của Nikolai Nosov, Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của Nguyễn Ngọc Thuần, và giờ là Cá sấu Ghena và các bạn của Eduard Uspenski.

Và thế là Cá sấu Ghena – một cá xấu trẻ năm mươi tuổi và người bạn Cheburaska của mình bắt đầu cuộc sống trong trí tưởng tượng của bọn trẻ con, trong đó có một đứa trẻ hơi già, là tôi.Tôi cũng đặc biệt thích mụ già tai quái Sapokliac, với con chuột cống quen thuộc, kẻ luôn bày trò trêu trọc và phá rối những dự định tốt đẹp của Ghena và các bạn. Mụ cứ như một đứa trẻ nghịch ngợm, lắm lúc lại cau có và nhặng xị. Cái đứa trẻ – mụ già Sapokliac ấy chỉ nghịch dại chứ không hư, nên lúc làm việc tốt mụ cũng hăng hái lắm, mà làm ra trò.

Mụ này ghét ăn bánh ga tô mà có nước trà để nhấm, vì bánh toàn dính vào răng.

*

*            *

Phải rất thông minh mới có thể viết được truyện cho thiếu nhi. Lại càng cần phải thông minh hơn để tiết chế bớt sự thông minh của mình, sao cho nó đúng là trẻ thơ, không quá lọc lõi, không quá trải đời.

Mặt khác, sự nhân hậu trong từng trang viết là điều không thể giả dối, đặc biệt là giả dối trước mặt bọn trẻ con, vì chúng có thể không từng trải, nhưng linh cảm của chúng đặc biệt mạnh. Chúng biết ai là người yêu quý chúng thực lòng, ai không.

Đối với tôi, chú Eduard Uspenski quả là một người vừa thông minh, vừa nhân hậu.

—————————————-

Thông tin sách:

Cá sấu Ghena và các bạn

Tác giả: Eduard Uspenski

Dịch giả: Nguyễn Thị Kim Hiền – Kiều Vân

Minh họa: Nguyễn Ngọc Tuấn

Xuất bản: Nhã Nam & NXB Hội nhà văn (2009)

Giá bìa: 100 000 VND

Sách vở tí

Dạo này không đọc một cách ra hồn được, sách cứ cầm lên được một tí là đầu óc lại bay bay. Đành tạm đọc sách theo kiểu mỳ ăn liền trên Blackberry vậy.

Mới xử lý xong Cuộc tháo chạy tán loạn (Decent Interval) của Frank Snepp. Frank Snepp đã từng là trưởng bộ phận phân tích tin chiến lược của CIA tại Sài Gòn, dưới trướng Thomas Polgar . Cuốn sách viết về những tháng ngày cuối cùng trước khi Sài Gòn sụp đổ, về những mối quan hệ nhằng nhịt cả trong chính trường Nam Việt Nam lẫn Washington, về sự hỗn loạn của cuộc di tản người Mỹ cũng như người Việt Nam có liên quan với Mỹ trước 30/4/1975. Khi được xuất bản ở Mỹ, “Cuộc tháo chạy tán loạn” đã khiến Frank Snepp phải khốn khổ khốn nạn, bị truy tố với tội “tiết lộ bí mật quốc gia”, tịch thu tiền mọi khoản tác quyền, bản quyền.

Bức tranh Sài Gòn nói riêng và Nam Việt Nam hiện lên với những nhân vật chính nổi bật: Tổng thống Thiệu, Tổng thống Minh, Đại sứ Mỹ Graham Martin, trùm CIA Thomas Polgar, những quan chức và tướng lĩnh chóp bu của Sài Gòn. Và đó thực sự là một cuộc tháo chạy tán loạn, không còn thể diện gì nữa cả.

Đọc cuốn này mới biết, cho đến phút cuối cùng, đại sứ Martin vẫn mơ mộng vào một giải pháp chính trị ngay cả khi quân đội Bắc Việt đã vượt qua Xuân Lộc, bao vây Sài Gòn. Ông tự thuyết phục mình và người khác bằng lý lẽ Việt Cộng chưa đủ nguồn lực về con người và chưa đủ sức quản lý cả Sài Gòn và miền Nam Việt Nam, nên chỉ bao vây Sài Gòn nhằm gây áp lực cho một cuộc thương lượng. Trong khi đó, thực chất, Hà Nội có vẻ như chưa bao giờ cân nhắc tới giải pháp chính trị nào cả, kể cả với những người thuộc “phe thứ 3” như ông Dương Văn Minh. Việc quân giải phóng chững lại trước khi giải phóng Sài Gòn thực ra chỉ để tập hợp lực lượng, đồng thời ngỏ cửa cho việc di tản người Mỹ. Những điều TS Nguyễn Tiến Hưng đã viết trong “Khi đồng minh tháo chạy“ rằng người Mỹ đã phím trước với Trung Quốc, gián tiếp đánh tín hiệu để quân giải phóng Bắc Việt không làm khó dễ cho cuộc di tản là hoàn toàn có lý. Và thực tế đã diễn ra đúng như thế.

Một cuốn sách thú vị, đáng đọc. Tuy nhiên, nếu muốn đọc bản đầy đủ thì nên kiếm cuốn xuất bản năm 1985 của NXB TP. Hồ Chí Minh do Thành Tín viết lời giới thiệu (nếu tớ không nhầm, đây là bút danh của ông Bùi Tín?). Bản năm 2001 cũng của nhà xuất bản này bị cắt xén khá nhiều và nhiều chỗ đã làm sai lệch ý tác giả.

*

*        *

Ngoài ra, theo lời giới thiệu của anh DTT, đọc “Mười ngày ở Huế” của cụ Phạm Quỳnh. “Mười ngày ở Huế” là cuốn sách viết về quãng thời gian tác giả ra Huế xem tế đàn Nam Giao, với những cảnh sắc núi non mây trời đất thần kinh. Lối văn du kí của cụ Phạm Quỳnh  vừa chi tiết vừa gọn gàng, đọc đầy ắp thông tin mà không thấy ngán. Đặc biệt, món Tế đàn Nam Giao được mô tả tường thuật kỹ càng không kém gì trận chung kết World Cup, đàn tế thế nào, bao nhiêu tầng, tầng nào bày gì, nội dung chương trình là vua làm những gì, thủ tục thế nào… Ngồi nhà mà ngâm “Mười ngày ở Huế“, cơn thèm đi nó càng dâng cao, cồn cào.

Thôi chả viết nữa, không lại không chịu được.

*

*           *

Mới rút ra một điều, để đánh giá đúng một thằng đàn ông, đừng chỉ nhìn vào những gì anh ta đã làm, mà hãy thấy những gì anh ta đã không làm.

*

*           *

Người chậm và Ặc


*
*

Chả biết bắt đầu kiểu gì bây giờ.

Mấy hôm trước lỡ mua được Momo và Chuyện dài bất tận cùng của Michael Ende, với Người chậm của Coetzee. Quyển thứ nhất vừa đọc xong, quyển thứ hai chưa đọc tí nào, quyển thứ ba mới được khoảng 2-3 trang. Viết tạm về Người chậm, xong sẽ viết về Momo sau.

Continue reading

Sông Côn mùa lũ

Tôi bắt đầu đọc Sông Côn mùa lũ trong một chiều thu Hà Nội se se lạnh.

Giờ mới đọc một tác phẩm được viết 30 năm trước, được xuất bản lần đầu tiên 10 năm trước, có lẽ là hơi chậm. Chậm chứ không phải muộn. Cách đây 5 năm, có thể tôi sẽ không thể thích Sông Côn mùa lũ như bây giờ. Khi ấy, Nguyễn Huệ của tôi phải sáng, đẹp, phải rực rỡ hào quang, cưỡi ngựa vung gươm giữa ào ào giữa tiếng trống giục, tiếng voi gầm, giữa mưa tên và những tiếng thét xung trận như Triệu Tử Long xông xáo trong trận Đương Dương – Trường Bản năm nào…

Dù tất nhiên sự thực không phải thế.

Continue reading