Có tiếng gì khe khẽ

 

Cong Phuong.jpg

Chả biết gọi là gì nên gõ tạm tên thế, chứ lôi tên Công Phượng lên tít thì hóa ra thành dùng tít câu khách.

Những ngày qua là những ngày không hề yên ổn khi người ta nhắc đến Công Phượng (và VTV) khắp nơi, phần lớn là với những phát ngôn ẩn chứa đầy ngụy biện, lại thiếu kiềm chế. Người ta nghi ngờ Công Phượng gian lận tuổi, người ta nghi ngờ VTV đánh Công Phượng thực ra là có mục đích khác, người ta nghi ngờ những giấy tờ hành chính liên quan đến năm sinh của Công Phượng là hàng lởm, thậm chí một nhà văn lên truyền hình đòi Chuyển động 24 xin lỗi khán giả vì đã xoáy sâu một cách bất nhã vào tuổi của Công Phượng, cũng bị nghi là đóng kịch.

Đến giờ này, câu chuyện thực ra không còn về tuổi của Phượng nữa, mà là câu chuyện về khủng hoảng niềm tin. Thêm một số tờ giấy chứng minh Phượng tuổi này hay tuổi kia xuất hiện, liệu người ta có tin không, hay lại tiếp tục nghi ngờ những giấy này cũng lởm, dù có dấu đỏ và chữ kí của “các cấp có thẩm quyền”? Dù kết luận cuối cùng về Công Phượng là như thế nào, vẫn sẽ tồn tại một rạn nứt không thể hàn gắn được vì người ta không còn biết nên tin vào cái gì. Có quá nhiều thứ để tin, mà cũng quá nhiều thứ để không tin.

Và trong một xã hội với những cuộc trao đổi đáng lẽ chỉ dưới gầm bàn, nay lại diễn ra ngay trên mặt bàn một cách đầy trơ tráo, cuộc khủng hoảng đó mới chỉ vừa bắt đầu.

Nhân trường hợp anh Nick

Anh Nick ở đây là anh Nick Vui-như-chim-chích, hôm qua mới sang nước mình nói chuyện ở giữa một cái sân bóng rất to. Tên anh ấy khó đọc quá nên mình sửa tí nghe cho nó Việt Nam.

Anh Nick Vui-như-chim-chích là anh này

Anh Nick Vui-như-chim-chích là anh này

Anh Nick sang đây làm dấy lên ba luồng dư luận khác nhau. Một là yêu, hâm mộ, say mê và kính phục. Hai là chả quan tâm, thấy anh ấy như thằng dở hơi nói như máy, là sản phẩm của truyền thông, nhìn chung là nhạt nhẽo và vô vị. Ba là mượn trường hợp của anh Nick để đá đểu một số đối tượng khác.

Luồng dư luận kiểu thứ ba, mình không bàn, vì một khi đã muốn đá đểu, chả có anh Nick này thì họ có anh Nick khác, lúc cần thì Beckham, Messi cũng là vũ khí được tuốt. Anh Nick ở đây chỉ là cái cớ, câu chuyện không thực sự là về anh.

Kiểu dư luận thứ nhất và thứ hai va nhau chan chát, gạch đá văng sang nhau rào rào. Về cơ bản, mình cũng không yêu anh Nick lắm, nhưng mình thấy các bạn trẻ (và kha khá bạn già) ném đá anh này cũng khá là lởm. Mình tin đa số các bạn ném đá đếch phải là do GATO hay đố kỵ gì đâu. Các bạn cũng lớn cả rồi, làm ếu gì có chuyện nhỏ nhen thế. Chẳng qua các bạn muốn có cái cảm giác lội ngược dòng, thích cái người khác không thích và không thích cái đang thành trào lưu, tay của các bạn lại vốn hơi khỏe, nên các bạn ném. Đá văng vào anh Nick và fan club của anh nhưng tiếng boong boong lại toàn phát ra từ mồm các bạn, thế mới sợ.

Mình nói rồi nhé, mình không hâm mộ anh Nick gì đâu. Bạn nào hỏi, mình sẽ nói cứng là mình mà cụt hết chân tay như anh í thì mình cũng lạc quan yêu đời như anh í ngay. Chẳng may cuộc đời mình đầy đủ dễ dàng quá thôi.

Về anh Nick Vui-như-chim-chích, mình thấy một là cái gì dính vào truyền thông mà chả phải chém tí, mông má tí. Anh Nick không phải là ngoại lệ. Dù vô tình hay hữu ý, anh có được ngày hôm nay (nổi tiếng, đi diễn thuyết khắp nơi) cũng là có phần cộng sinh với truyền thông. Bọn truyền thông cũng kiếm lời được từ anh chứ có phải không đâu. Và tất nhiên, truyền thông tạo nên một hào quang rực sáng hơn bình thường một tí, kích thích tâm lý đám đông một tí.

Nhờ truyền thông, anh có fan. Fan cuồng chân chính, nghĩa là cuồng một cách đích thực chắc cũng có, nhưng mình nghĩ chỉ là số ít. Mà chắc chắn fan cuồng của anh cũng không bao giờ có những trò ra hôn ghế hay lăn ra ngất vì được chạm tay vào người anh đâu.

Hai là anh này tuy chém có bài, đặt vào bối cảnh tách biệt thì đúng là hơi sến và sáo, nhưng trong trường hợp của anh í thì chả có gì không ổn. Không có tay chân mà vẫn lạc quan, sống tốt, sống hạnh phúc là ngon hơn khối thằng rồi, đủ tư cách để đi dạy đời.

Với những viên đá kiểu “Việt Nam còn khối ông khuyết tật nhiều hơn” (so sánh theo thang điểm cụt nhiều bộ phận hơn ?), “Toàn nói những cái đi đâu cũng nói” (bài của nó, lại đúng hoàn cảnh của nó, không nói thế thì nó lấy Mark Zuckerberg ra mà nói à?) mình thấy rất ngớ ngẩn. Tối qua mình đi chơi chứ chẳng nghe anh Nick nói, về cơ bản là chả bị tác động gì lắm. Ai đó nghe và được truyền cảm hứng, lấy anh í làm một phần động lực để sống đẹp, sống tích cực thì quá tốt. Nhất là anh Nick là một người thật việc thật chứ không phải một tấm gương hô hào giả dối.

Nhìn chung là anh í có cái hay của anh í, ai không thích nghe thì thôi, đừng ỷ tay khỏe mà ném đá. Người khác thì không rõ, chứ ông nào, bà nào giỏi hơn mình, làm được cái mà mình không làm được là mình phục, như kiểu các anh hiệp sĩ đường phố ở Bình Dương ấy. Chắc nhiều người hâm mộ anh Nick cũng thế thôi. Thà hâm mộ anh Nick Vui-như-chim-chích còn hơn là fan cuồng Super Junior với thằng Justin Bieber suốt ngày tụt quần khoe mông.

Trường sinh linh giá

   Có một lần chưa lâu lắm, mình lóng ngóng lỡ tay làm rơi chìa khóa xe xuống hồ. Không có chìa sơ cua. Xe thì khóa cổ. Giờ thì muộn, cóc còn ông thợ khóa nào làm việc, mà đến hàng sửa xe nó cũng đóng cửa đi về mất từ đời nảo đời nào. Tình hình rất chi là tình hình, mình sẽ không kể chi tiết bối cảnh vì nói chung là nhục lắm. Tóm lại, mình bị kẹt. Tất nhiên là sau đấy có một ông tiên mặc quần đùi đến kéo mình ra khỏi thế kẹt, nhưng đã nói rồi nhé, không kể chi tiết đâu. Cứ mỗi lần nhắc đến là lại thấy cơn nhục dâng dần lên trong lòng mề.

Chuyện này kể ra chỉ để làm nền cho đoạn tiếp theo. Hôm sau mình điên tiết đi đánh thêm chìa. Phòng xa nên đánh không phải một mà là hai cái một lúc, để nếu có lỡ quẳng chìa gốc, lỡ làm rơi chìa sơ cua, thì vẫn còn sơ cua của sơ cua. Mình cũng kinh nghiệm cảnh ra khỏi nhà, chìa khóa xe quên trong nhà mà chìa khóa nhà lại trong cốp xe đôi lần rồi nên cẩn thận lắm.

    Đến đây tự dưng có cái khó. Đánh một chìa sơ cua thì dễ, cứ quẳng ở nhà, bao giờ có biến thì gọi điện thoại cho người thân để người thân thồ đến. Giờ một chìa quẳng nhà rồi, một chìa phải giao cho ai đấy hay đi cùng mà mình đặt hết niềm tin vào cơ. Chứ giả dụ nhờ cầm hộ, đến lúc chìa gốc mất/gãy/hỏng, hỏi đến thì lại quên ở nhà, có phải là mặt dài đến đầu gối cả lũ không.

Ờ mà hóa ra vụ này lại hơi giống với cái Trường sinh linh giá trong Harry Potter. Đại khái đấy là một cái của nợ gì đó có thể là bất kì cái của khỉ gì trên đời, chứa đựng một phần linh hồn của chủ nhân. Một khi Trường sinh linh giá còn thì chủ nhân của nó vẫn còn, ngay cả khi cơ thể bị hủy hoại. Nó giống như kiểu cắt bớt ra vài phần hồn dự phòng ấy. Trong truyện người ta tạo ra một Trường sinh linh giá bằng cách thực hiện một hành động độc ác nhất có thể để xé linh hồn ra làm nhiều phần, gửi vào trong đồ vật abc nào đó được chọn. Hành động đấy thường là giết người. Tất nhiên, đánh thêm một chìa khóa sơ cua thì không đến nỗi nghệ thuật hắc ám như thế mà chỉ mất có 10k.

    Còn chìa sơ cua nghĩa là còn hi vọng không đến nỗi chết gí với cái xe khóa cổ. Giờ giao cho ai cầm cái chìa sơ cua của mình thật chẳng khác nào giao luôn một phần linh hồn. Có mỗi cái chìa khóa mà nghe nghiêm trọng thế chứ lị !

Kỳ diệu

Em xin đặt tên bức ảnh này là: Nhà sư và Hummer

Đã đọc bài viết Thư của một Phật tử gửi Đại đức Thích Thanh Thắng này đến lần thứ 2 rưỡi rồi mà vẫn thấy nó hay ! Để lập luận rõ ràng rành mạch đầy thuyết phục thế này có lẽ mình cũng có thể viết được, nhưng viết với một thái độ tôn trọng người đối thoại với mình mà không khom lưng, hỏi mà không vặn vẹo, thổ lộ mà không trình bày, một phong thái ung dung từ tốn, cái nhìn thấy suốt, bình tĩnh và trầm ổn, như thế thì mình chịu. Mình gọi đó là một người đã đạt đến độ an nhiên.

Mình quá nóng, quá hiếu thắng, quá ham muốn và duy cảm nên không thể viết bất kì điều gì đạt đến độ này được. Không phải tại còn trẻ đâu, tính nó vậy.

Đúng ra tất cả những lễ nghi cờ quạt người ta trưng ra để “đón” xá lợi Phật kia cũng có cái lý của nó. Có thể ở cấp độ độ ngoại giao thì cần phải thế, có thể vì có bà Nguyễn Thị Doan đi cùng thì buộc phải thế cho ra thể diện quốc gia, song đến tận cùng những điều ấy, hóa ra các vị cao tăng, đại đức cũng hỉ hả với sự phô trương. Càng biện minh, người ta càng thấy các ngài thiển cận như thế nào, tâm hồn các ngài xôi thịt như thế nào.

*
*         *

Thời gian gần đây, các chùa ngoài Bắc có xu hướng quyên góp để tôn tạo hoặc quy hoạch xây mới. Chùa nào cũng to đuyềnh đoàng khủng hoảng (kinh khủng và hoảng hốt).

Tại sao trước kia chùa chiền miền Bắc lại được xây nho nhỏ thâm thấp giữa một vườn cây lớn như thế ? Có phải vì thiếu tiền hay vì tiết kiệm không ? Thưa rằng không. Phật Giáo vẫn là tôn giáo có đông tín đồ nhất đất nước này suốt hơn 1 ngàn năm qua. Chỉ cần sư thầy ới một tiếng, ngay cả những người nông dân áo vá cũng sẵn sàng tới góp cho chùa, dù chỉ là một hai ngày công cuốc đất, đảo lại ngói mái chùa.

Khác với nhà thờ của người Công giáo, thường được xây ở nơi rộng rãi, tháp chuông vút cao,  quy mô đồ sộ nhằm gợi cho con chiên cảm thấy mình thật nhỏ bé và yếu đuối, chùa miền Bắc lọt thỏm trong một không gian xanh, sư mặc áo nâu, hàng ngày cũng cuốc đất trồng cây trên mảnh ruộng của chùa như mọi người nông dân khác. Đó là sự gần gũi. Có gần mới hiểu và tin nhau được. Bước vào những sáng trưng và rộng như giáo đường, tôi không cảm thấy Phật đâu hết cả. Tôi không có người nói chuyện. Tôi cô đơn. Tôi không đến chùa để tìm sự cô đơn ấy.

Chạy theo sự rộng rãi phô trương, người ta càng ngày càng đánh mất những điều không thể cứu lại nổi. Khi người ta không tin vào Phật nữa, thì tượng Phật mất thiêng. Khi nhà sư đến với những phương tiện vật chất hiện đại để gọi đấy là điều “kì diệu”, tượng Phật mất thiêng. Tượng Phật mất thiêng, lòng tin rơi vãi mất, chỉ còn lại sự sợ hãi trước đấng siêu nhiên kiểu “có kiêng có lành” mà thôi.

Những bức tượng Phật mất thiêng ấy có muốn cháy cũng không thể tự cháy được, và hương nến xung quanh, hỡi ôi, cũng đều là đồ điện cả rồi.

Thái độ với cái vô hình

Trưa nay xem TV nghe được một cụm từ mà tí phì cơm ra cười, đấy là cái “thái độ ứng xử với thế giới tâm linh”. Thực ra cũng chẳng có gì đáng cười lắm đâu, tớ chỉ tự dưng nhớ đến hồi cách đây vài chục năm, người ta coi cúng bái là hủ tục mê tín dị đoan, dấu ấn rác rưởi của chế độ phong kiến. Thế là các làng xã từ trung ương tới địa phương thi nhau đập phá đền, chùa, đình, miếu, khiêng tượng đồng ra đúc mâm, đúc đạn, lấy gỗ cột đình về làm chuồng trâu, quẳng bát hương lăn lốc trong đống xà bần gạch đá. Vụ này cũng có tí dấu ấn học đòi từ Tung Của dẩn mỉn và Mao chủ xị. Nghe nói bên Tàu còn khiếp hơn cơ, người ta nhổ vào mặt những người thờ Phật và coi đó là tàn dư phong kiến. Kết cục những người ấy thế nào xin miễn bàn.

Mà thôi, quá khứ đã qua, nhắc lại cho có hương có hoa là đủ. Giờ xu thế đảo ngược hẳn. Âu là thời đại khác, cũng là một “thái độ ứng xử với thế giới tâm linh” khác.

Tết năm ngoái cả nhà tớ sang nhà ông anh họ, tiện chân rẽ vào chùa Thầy. Chùa đương hội nên đông như chợ, đứng xa nhìn khói hương nghi ngút có khi ối người tưởng cháy chùa. Trong sân chùa có một đỉnh hương treo sẵn biển “Đề nghị quý khách không thắp hương”, vậy mà khách thập phương vẫn cứ ôm từng bó hương to như bó đuốc, to đến mức không cách gì dập tắt lửa đang phừng phực cháy được, và cắm phầm phập vào đỉnh. Bên cạnh đỉnh hương là một xô và một chậu, trông rõ bô nhếch, mà chắc nhiều người đi lướt qua kiểu cưỡi ngựa xem chuông khéo chả hiểu để lảm gì. Nhưng chỉ cần đứng lại dăm phút là hiểu ngay thuốc fugaca diệt trừ giun như thế nào. Chả là bó hương vừa cắm xuống, thiện nam tín nữ xì xụp khấn vái lạy lục thì ngay lập tức có một lão bà (tên giao dịch là bà lão) phi ngay ra, rút bó hương, nhúng vào xô nước cái “xèoooo…” rồi thảy vào chậu. Trong chậu cũng được đầy gần đến mép. Bà lão chuyên trách tìm và diệt hương này làm việc từ sáng đến giờ chắc vất vả lắm.

Thái độ ứng xử với thế giới tâm linh này với thái độ kia quả là một trời một hố. Từ cái thời người ta thấy mình mạnh mẽ quá, coi khinh cả thánh thần đến thời người ta thấy mình yếu đuối quá, quỵ lụy theo thánh thần cũng chả được mấy nả. Mà sao dân càng giàu, nước càng mạnh, ngoại tệ và ô tô ngoài đường càng nhiều thì người ta lại càng yếu bóng vía đi thế nhỉ ?

Thực ra mà nói, ấy không phải tại người ta sợ thánh thần, mà là tại người ta mất niềm tin ở chính mình và những người xung quanh mình. Người ta không còn biết bấu víu vào đâu cả. Người ta thắp nhiều hương, cúng nhiều tiền chẳng qua là vì ngay cả thánh thần họ cũng không còn tin nữa. Càng đốt nhiều hương vòng, hương nén thì càng ít tin. Nghe vô lý phải không ? Ngay cả những người ấy, họ cũng sẽ không thừa nhận điều đó, nhưng trong vô thức, niềm tin của họ là như thế.

Niềm tin trong một thế giới đang biến đổi, cũng phải thế nào nó mới ra thế ấy chứ.

*
*        *

Bạn có thấy bức tượng Phật bà quan âm nghìn mắt nghìn tay phía trên kia không ? Thầy tớ bảo, em hãy nhìn xem, đây là một khuôn mặt Việt đích thực. Một khuôn mặt rất hiền, rất bình yên. Hai, ba nén hương cắm ở kia chỉ đủ tạo ra một làn khói thoang thoảng bay như có như không, khách ghé thăm buông lòng ngắm nhìn một bóng hình vừa thực, vừa ảo, nhưng đọng lại sau tất cả chỉ là một khuôn mặt thanh thản và nhẹ nhõm nhường ấy mà thôi.

*
*        *

*
*        *

————————–

Đang không ngủ được vì bị ám ảnh bởi cái luận văn. Cứ nhắm mắt lại là loạn lên nào người già, về hưu, trầm cảm, bệnh hoạn… giống y như hồi viết dự án HIV, ngủ toàn mơ thấy dịch vụ chăm sóc với thiếu hụt. Ngồi viết tí rồi quay lại với luận văn.


Cõi tạm

Trên box máy phim của VNphoto.net có một bức ảnh chụp một bà cụ rút thẻ xem quẻ. Trông bà cụ cũng hiền lành phúc hậu, có tướng ăn lộc Phật lắm.

Đi chùa làm phát quẻ xem cho vui, chẳng cần ăn thua chuyện đúng sai. Cần quái gì phải biết trước vận hạn tai ương chết chóc chứ. Giờ người ta xem bói lấy được. Vào chùa theo từng đoàn nườm nượp, tay xách mang đủ loại lễ lộc, xì xụp khấn vái trong khói hương mù mịt. Sao lại phải làm thế cho khổ ra ?

Hồi sau tết đi đến nhà ông anh họ, tiện rẽ vào chùa Thầy. Thấy một lư hương để ngoài chùa Thượng và chùa Trung, gắn biển “Cấm đốt hương ở đây”. Người qua lại vẫn cứ tương hàng bó hương vào. Hương vừa cắm vào lư, lại có hai bà cụ thân thủ phi phàm khinh công ra rút xoẹt bó hương ra nhúng vào chậu nước đã để sẵn bên cạnh, rồi vứt xuống đống hương ướt ngóm đã được trải qua dây chuyền công nghệ đốt-cắm-nhổ-nhúng suốt từ sáng đến giờ.

Đi chùa ghét nhất là vào hội hoặc vào rằm. Người đến đông như đi chợ, cười nói đã ồn ào thì chớ, mà khấn vái cũng ồn ào. Vào chùa những lúc ấy chỉ thấy mệt chứ tìm sao được một cõi thanh tịnh.

Thỉnh thoảng buổi chiều vẫn vào chùa Láng, đúng giờ đọc kinh, nghe các sư thầy trong chùa rì rầm tụng. Cần quái gì theo đạo, cần quái gì cầu khấn. Cốt sao tìm cho mình vài phút tĩnh lặng, rồi ra ngoài kia lại đua với đời mà thôi.

Người đốt nhiều hương liệu có được phù hộ nhiều hơn người đốt ít hương không?