Kinh tế học hài hước – Steven D Levitt & Stephen J Dubner



Phải nói trước rằng, đối với kinh tế, tôi là kẻ ngoại đạo, nghĩa là ngoài những kiến thức đại cương ai cũng biết ra thì tôi hầu như không có tí chuyên môn nào.

Nhưng thực ra, kinh tế lại có mặt trong hầu hết các kía cạnh đời sống xã hội. Đôi khi nó không chỉ là những con số, những giá trị quy đổi, những nguyên tắc kinh doanh, mà hơn thế, nó còn là nhu cầu và mục đích, cái chi phối mọi hành vi của con người. Tôi bắt gặp điều ấy trong cuốn Kinh tế học hài hước của Steven D Levitt và Stephen J Dubner.

Kinh tế học hài hước, trước hết là viết về kinh tế, hẳn như thế. Nhưng nó còn được viết một cách hài hước và nhìn mọi vấn đề dưới một lăng kính hài hước. Các cụ đã từng nói, phải là một kẻ thông minh rồi mới có thể là một kẻ hài hước. Điều ấy ở đây cũng hoàn toàn đúng. Vốn là một nhà kinh tế học của trường đại học Chicago, Steven D Levitt đã viết một cuốn sách có thể gây ngạc nhiên với nhiều người khi anh phân tích những khía cạnh kinh tế lẩn quất tưởng như vô lý trong đời sống xã hội. Anh phân tích những điểm chung giữa đô vật Sumo và giáo viên phổ thông, rằng đảng 3K – Ku Klux Klan thực ra lại có điểm giống với những người môi giới bất động sản, và tại sao những tên tội phạm buôn bán ma túy vẫn sống với mẹ?

Hãy thử kể ra một ví dụ của cuốn sách. Nước Mỹ là một trong những đất nước có tình trạng tội phạm tràn lan nhất thế giới. Các nhà nghiên cứu đều đưa ra dự đoán rằng tình trạng này sẽ ngày càng tăng lên không ngừng nghỉ và tốc độ ngày càng nhanh. Thế rồi đùng một cái, nó giảm. Đến lượt các nhà nghiên cứu lại vắt óc nghĩ ra cách lý giải hợp lý nhất, nào là chính sách quản lý vũ khí, điều kiện KT- XH đã khá lên… Còn Steven D Levitt thì cho rằng, tình trạng tội phạm giảm, là do nạo phá thai (!). Những phân tích của anh dần dần đưa vấn đề ra ánh sáng, và người đọc bắt đầu cảm thấy mình bị thuyết phục từ một ý kiến rõ ràng là kì quặc. Đúng như tên gọi của nó, Kinh tế học hài hước – Freakonomics – đã khiến cho người đọc đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác, một cách thật kỳ quặc và hài hước. Người ta chợt nhận ra khía cạnh kinh tế được ẩn dấu bên dưới các hiện tượng xã hội đang diễn ra xung quanh, mà rõ ràng nhất là ngay từ cách đặt tên cho con của mỗi bậc cha mẹ.

Tôi đã mua Kinh tế học hài hước không phải bởi những danh hiệu sách bán chạy nhất mà nó được dán lên, cũng không phải bởi danh tiếng của tác giả, càng không phải bởi lời giới thiệu đầy trọng vọng của Malcom Gladwell – tác giả cuốn Điểm bùng phát (Tipping Point) mà tôi rất lấy làm khâm phục. Tôi mua cuốn sách sau khi đã đọc lướt qua, và với những cái lướt qua ấy, tôi nhận thấy rằng cách đặt câu hỏi của của Steven D Levitt và Stephen J Dubner là rất thông minh. Hãy đặt những câu hỏi, ai, cái gì, như thế nào, ở đâu, và trên hết là tại sao, rồi tự trả lời, bạn sẽ dần dần tìm thấy được chân lý, dù nó vẫn luôn lẩn quất quanh bạn.

Cuốn sách cũng có những điểm yếu nhất định. Đó là khi tác giả dựa vào những số liệu thống kê quá nhiều, khiến cho đọc giả đôi khi cảm thấy mình bị thuyết phục về mặt số liệu lý tính chứ không phải logic, bởi những thống kê luôn luôn có một phần sai số và có độ lệch nhất định. Những vấn đề đưa ra cũng là những vấn đề còn được tranh cãi rất lâu, song ai lại từ chối một giả thuyết thuyết phục đến vậy, phải không?

Có thể bạn sẽ mua cuốn sách này không phải bởi những gì mà tôi đã giới thiệu, cũng như tôi đã mua không phải vì lời giới thiệu của người khác, nhưng tôi tin bạn sẽ không phải hối hận. Và cuối cùng, đọc cuốn sách này không chỉ là đọc những giả thiết mà tác giả đưa ra, mà là học cách tư duy khác, hài hước và kỳ quặc, nhưng đúng. Như tác giả đã nói, đạo đức học là cách mà người ta muốn thế giới vận hành, còn kinh tế học chính là cách mà thế giới đang vận hành.

Thông tin sách

Tựa sách: Kinh tế học hài hước
Tác giả: Steven D Levitt và Stephen J Dubner
Dịch giả: Nguyễn Thị Huyền Trang
Người hiệu đính: Lê Tường Vân
Năm xuất bản: 2007
Đơn vị xuất bản: NXB Tri thức
Số trang: 300
Giá bìa: 49.000 VND

Giờ mới phát hiện ra cái này là mình viết :|