Thấy trong phim

castle_daughter_story1

Sau khi luyện hết 9 season bộ How I met your mother, mình chuyển sang Castle. Đấy là một series phim truyền hình trinh thám phá án theo motif kiểu người chết/gần chết – được tìm thấy – điều tra – bắt nhầm – bắt chuẩn – hết phim với nhân vật chính là anh nhà văn Richard Castle lẽo đẽo theo một cô thám tử để lấy tư liệu viết tiểu thuyết. Anh này lại là ông bố đơn thân sống cùng mẹ già (cựu bà mẹ đơn thân) và con gái.

Chuyện phá án mình chả quan tâm lắm vì tập nào chả như tập nào. Nhưng đoạn dạy con của anh Castle có một khúc đáng chú ý, đó là khi con gái anh này, đang ở lứa tuổi xì tin tương đương với cấp 3 bên mình, xin phép đi chơi khuya. Ông bố, ngoài dặn dò phải cẩn thận này nọ thì nói thêm, “nếu có bất kỳ vấn đề gì con thấy không ổn, hoặc ai đấy làm con thấy không thoải mái, hoặc con thấy mình đang gặp rắc rối thì phải gọi cho bố ngay. Sẽ không có bất kỳ trách mắng, bất kỳ hình phạt nào hết”

Mình thấy đấy là một cách bảo vệ con rất thực dụng và hiệu quả. Kiểu mà chúng ta thường thấy là đe dọa và cảnh báo về hình phạt nếu con gặp vấn đề – những thứ chỉ có thể phát huy hiệu quả cho “lần sau” hơn là giúp con tránh xa khỏi rắc rối. Ngược lại, khi trẻ gặp vấn đề, chúng sẽ có xu hướng che dấu và tự xử lý để tránh khỏi bị phạt, và như vậy sẽ có thể càng lún sâu vào trong đó và khiến câu chuyện trở nên phức tạp hơn. Cách của Castle thì đơn giản hơn nhiều. Nó dựa trên nguyên tắc “giảm thiểu thiệt hại” và tạo được lòng tin cũng như một mối liên hệ trao đổi thông tin có ít sự sợ hãi ở trẻ đối với người lớn. Điều quan trọng nhất ở đây không phải là “con đã làm gì để bị lâm vào hoàn cảnh đó” mà là “chúng ta sẽ cùng giải quyết vấn đề đó trước khi nó trở nên rắc rối hơn”. Tất nhiên, cách tiếp cận như vậy luôn luôn phải đi cùng với một quá trình lâu dài nuôi dưỡng và thiết lập mối liên hệ trao đổi thông tin thoải mái, cũng như kỷ luật gia đình.

3 Idiots – người khôn kẻ dại

Bình thường mình vốn cực ghét phim Ấn Độ. Thế quái nào mà phim nào cũng dài dằng dặc 2 tiếng – 2 tiếng rưỡi, trong đó một nửa phim phim là một lô một lốc diễn viên cả chính cả phụ cả quần chúng vừa hát loạn xị  vừa nhảy tưng tưng, nửa phim còn lại cũng vẫn là nhảy tưng tưng, nhưng được cái không hát.

Có điều bộ phim 3 Idiots – Ba kẻ ngốc này là một trong những ngoại lệ. Nó không hề ngoại lệ ở chỗ không hát không nhảy (ngược lại, phim vẫn hát vẫn nhảy như bình thường, tuy có ít hơn một tí), mà ở chỗ, mình xem thấy hay. Thế nên là mình xin phép giới thiệu.

Người ta thường phân định ranh giới ngốc – khôn bằng số đông. Kẻ ngốc thường là kẻ làm ngược lại với mọi người. Trong phim cũng có 3 kẻ ngốc như thế.

Farhan, Raju và Rancho chính là 3 kẻ ngốc theo học Học viện cơ khí Hoàng gia, một trong những trường học danh giá nhất đất nước với 400000 ngàn hồ sơ xin học mỗi năm, trong khi chỉ có 200 học viên được chọn. Ba kẻ ngốc, mà đứng đầu là Rancho – kẻ nổi loạn, dám chống lại cả hệ thống giáo dục cứng nhắc, máy móc và vô vị, đã bắt đầu con đường sự nghiệp của mình từ ngôi trường này. Họ nhanh chóng trở thành một nhóm ăn ý, tuy mỗi người một tính cách. Họ chống lại ông Viru – Giám đốc Học viện, hiện thân của cách giảng dạy lạnh lùng, nguyên tắc, cũ kỹ, cổ hủ, một sát thủ tiêu diệt mầm mống tài năng của các sinh viên. Họ sống, họ học, họ yêu. Họ băn khoăn giữa hai con đường: đi theo tiếng gọi của đam mê đích thực, hay gò mình học những gì mà mình không thích, trở thành một người mà mình không muốn.

Rancho nói rằng, đừng chạy theo thành công, hãy đơn giản là trở thành một kỹ sư giỏi, rồi thành công sẽ theo đuổi ta. Anh không nhồi nhét những điều máy móc vào đầu, mà biến kiến thức thành những gì đơn giản và dùng chúng một cách uyển chuyển trong cuộc sống. Anh học chỉ vì niềm vui thích được học.

Ngược lại với Rancho là Chatur, hay còn gọi là “Kẻ im lặng”. Chatur cắm đầu vào học, ê a các khái niệm như tụng kinh. Anh ta coi kiến thức sách vở như kinh thánh. Chatur đã từng thách thức Rancho, mỗi người hãy cứ đi theo con đường của mình, và mười năm sau, họ sẽ gặp nhau và so sánh xem ai mới là người thành công hơn.

Sau khi ra trường, Rancho đột ngột biến mất. Đúng hẹn mười năm, Chatur, nay đã giàu to và có một sự nghiệp kha khá, quay trở lại thực hiện lời thách thức năm xưa. Chatur đã cùng Farhan, Raju đi tìm Rancho, và sự thật dần dần lộ rõ.  Nó lộ rõ đến mức nào thì xin mời… xem phim, mình lười kể chi tiết lắm. Với lại chưa xem đã biết hết nội dung phim thì còn quái gì là hay nữa.

Tiếp. 3 Idiots đã thắt nút và mở nút một cách khéo léo, đủ để người xem cảm thấy thuyết phục, và chắc hẳn nhiều người sẽ liên tưởng đến nền giáo dục của Việt Nam hiện nay. Triết lý của bộ phim cũng được thể hiện một cách uyển chuyển khiến cho câu chuyện không hề trở nên sáo rỗng, khô cứng. Ta nói 3 Idiots là một điều kì diệu, thậm chí còn kì diệu hơn cả A-la-đanh và cây đèn đành, bởi nó không hề có phép lạ, không có thần thánh, không có điều ước. À mà phép lạ, nếu có, cũng chỉ là của người ta tự làm ra. Ý tưởng chung của bộ phim tương đối đơn giản, nhưng đoàn làm phim đã biến 3 Idiots thành một bộ phim có khả năng  truyền cảm hứng cao. Đặc biệt, Aamir Khan trong vai Rancho đã diễn xuất rất xuất chúng. Xem phim, bố ai mà tưởng tượng được anh đã hơn 40 tuổi khi đóng vai cậu sinh viên Rancho.

Trong phim có một đoạn Rancho gọi Suha – lúc đó đang là bạn trai của Pia là “tên khốn”. Lý do là bởi anh ta đã có bằng Kỹ sư, rồi Thạc sỹ, cuối cùng lại trở thành chủ một ngân hàng Mỹ chỉ vì công việc đó đem lại cho anh ta nhiều tiền hơn. Anh ta chỉ còn biết tới lỗ và lãi, những con số vô cảm. Cũng phải, cái hệ thống giáo dục dạy cho người ta một nghề, để rồi người ta làm một nghề khác, dù vì bất kì lý do gì, cũng đều là một thất bại. Thất bại không phải vì nghề đó không giúp người ta kiếm được nhiều tiền nhất, mà vì nó đã không thể dạy người ta biết yêu nghề nghiệp của mình. Càng nhiều người như vậy càng là một thảm họa đối với đất nước.

Nói chung, giới thiệu dài dòng mà làm gì, cứ bắt tận tay day tận mặt xem tận mắt là chắc ăn nhất. nên không cần đọc tất cả những mớ loằng ngoằng chữ ở trên đâu, cứ xem phim đi, khắc biết.

Sự sử

Nghe đâu mấy bác Hội KH Lịch sử đòi bỏ chương trình cũ, viết lại từ đầu. Cũng vô ích cả thôi, vì chương trình mới mà người dạy với người học vẫn cũ thì có mà ăn mắm. Nếu thay được luôn cả thầy cô giáo lẫn học sinh thì tốt quá.

Thực chất mà nói, việc học sinh bây giờ nhầm Nguyễn Trãi là bố Nguyễn Du, là con Nguyễn Công Trứ, là anh em cùng cha khác mẹ với Nguyễn Khuyến, là hàng xóm của Nguyễn Thượng Hiền và là thông gia với Nguyễn Thái Học không hẳn là tại chương trình lịch sử dài và lằng ngoằng. Đơn giản vì họ không thấy mình được lợi ích gì khi biết lịch sử nước nhà cả. Tôi làm coder thì cần gì biết lịch sử ? Tôi chỉ cần biết viết code, phân tích nội dung để viết ra một cái chương trình là xong việc. Hay tôi đi buôn ĐTDĐ thì cần gì biết Trần Hưng Đạo mấy lần đánh quân H’ Mông ? Vì họ không thấy mình được gì, cho nên họ không quan tâm. Thế thôi.

Tất nhiên là học sử được gì chứ lị. Vấn đề nằm ở chỗ làm thế nào để mọi người ai cũng thấy biết về lịch sử nước nhà sẽ rất chi là “được gì”. Nếu nhiều người hiểu được cái gì ấy thì tự khắc họ sẽ học sử điên cuồng thôi, kể cả khi sách GK lịch sử dày bằng Sử kí Tư Mã Thiên. Mà cái được gì lại không chỉ phụ thuộc vào chương trình sách giáo khoa.

Hàng năm, cứ đến kì thi ĐH là người ta lại sôi nổi bàn tán về các thể loại râu ông nọ cắm cằm bà kia trong bài thi của các bé. Không chỉ lịch sử mà văn, địa cũng chịu chung số phận. Không phải các bé không biết gì về những sự kiện chúng nó viết trong bài thi đâu. Chúng nó biết cả đấy. Nhưng cái mà đề bài hỏi thì chúng nó lại không nhớ. Thời gian thì dài, ngồi cắn bút mãi cũng chán, ngủ rồi cũng phải tỉnh, nên đành phải viết. Mà vì không nhớ nên phải bịa ba lăng nhăng vào cho nó đỡ buồn. Những tấm gương của những bài thi Sử khiến người ta cười vật vã tắc thở trước đó lại càng làm gương cho những bài viết về sau ngày càng phát triển.

Các nhà sử học, các ông nghiên cứu lịch sử làm gì ? Kiếm cơm !

Đập chết lịch sử

Trên Vietnamnet có bài HS nhớ 300 sự kiện Lịch sử mỗi năm thật là hết sức lợi hại. Bây giờ người ta lại chuyển sang trò đếm xem học sinh nhớ được bao nhiêu sự kiện, cũng là một kiểu bệnh hoạn thành tích tinh vi. Nhớ 300 sự kiện rồi sao ? Chắc là chả phải cả quyển sách có mỗi 300 sự kiện, thế nên bộ GD & ĐT sẽ phải lập ra một ủy ban ngồi chọn lựa 300 sự kiện đáng nhớ nhất như lựa chọn top 300 người đẹp thế giới rồi lập danh sách lập chỉ tiêu bắt học sinh học. Vui chửa.

Còn nhớ hồi học cấp 3, trong bài thi HK Lịch sử có câu trắc nghiệm: Hãy cho biết Minh Trị Duy Tân sinh ra năm nào ? với 4 phương án dcba. hic, bố ai mà nhớ được sinh nhật của một ông cha căng chú kiết tận bên Nhật Bản, mà ông í sinh ra năm nào thì có quan trọng qué gì. Giá cứ hỏi thằng cha này lên ngôi năm nào nó còn có lí hơn tí.

Người ta không dạy cho học sinh nhớ cái hồn của lịch sử, bắt nhớ sự kiện thì chỉ là vác cái xác của nó chạy qua chạy lại mà thôi. Nhớ được cái sự kiện mà cóc làm cho chúng nó hiểu được tại sao và như thế nào thì nhồi nhét còn kinh hơn. Mà chưa chắc học sinh nó đã nhớ được sự kiện. Cứ râu ông nọ cắm cằm bà kia, Vua Hùng kháng chiến chống Tống đánh tan 29 vạn quân Thanh do Quang Trung chỉ huy thì vui phải biết.

Các đây lâu lâu ngồi kiểm tra bài học thuộc lòng lịch sử của thằng em. Bố khỉ, nguyên nhân chiến thắng cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông là có sự lãnh đạo tài tình của Trần Hưng Đạo và các vua nhà Trần, cộng với vua tôi đồng lòng, cả nước góp sức. Hết. Thế thì cái thắng lợi quái nào mà chả giống thắng lợi nào. Cách mạng tháng Tám cũng sự lãnh đạo tài hết cả tình của Đảng và Bác Hồ, cũng toàn dân đồng lòng nhiệt tình nổi dậy. Giả như lãnh đạo như dở hơi, toàn dân xâu xé nhau là chính thì có mà thắng bằng mắt. Sách viết thế học sinh học mà chả hiểu gì cũng không có gì lạ.

Những cải cách, đổi mới theo kiểu tủn mủn thế này thì đến đời nào mới đổi được mới thật ? Thật chả khác nào đè lịch sử ra đập chết. Chả mấy chốc rồi sẽ đến lượt văn học, địa lý, sinh học… bị các chuyên gia giáo dục lôi ra đấm đá đập đạp tàn nhẫn cho mà xem.

Bức thư của Abraham Lincoln…

Đọc bức thư này từ lâu lắm rồi, thậm chí hình như nó còn có trong sách giáo khoa nữa thì phải. Nhưng hình như nó chỉ là bài đọc thêm, cho nên tớ bỏ qua. Mà tớ cũng có biết Abraham Lincoln là thằng cha nào đâu, không để ý cũng là chuyện bình thường. Giờ đọc lại thấy nó hay, rất hay. Người viết ra nó không hề lấy tư cách một Tổng thống Hợp chúng quốc Hoa Kỳ, mà chỉ mà một người cha viết cho một người thầy. Tư tưởng của nó chính là điều mà giáo dục cần phải đạt được với bất kì học trò nào bước chân vào guồng máy ấy. Post lại cho vui.

Thư của cố tổng thống Mỹ Abraham Lincoln gửi thầy hiệu trưởng ngôi trường nơi con trai theo học

Con tôi sẽ phải học tất cả những điều này, rằng không phải tất cả mọi người đều công bằng, tất cả mọi người đều chân thật. Nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu biết cứ mỗi kẻ vô lại ta gặp trên đường phố thì ở đâu đó sẽ có một người chính trực, cứ mỗi một chính trị gia ích kỷ, ta sẽ gặp một nhà lãnh đạo tận tâm.

Bài học này sẽ mất nhiều thời gian, tôi biết, nhưng xin thầy hãy dạy cho cháu biết rằng mỗi một đồng đô la kiếm được do công sức lao động của mình bỏ ra còn quý giá hơn nhiều so với 5 đô la nhặt được trên hè phố.

Xin hãy dạy cho cháu biết cách chấp nhận thất bại và cách tận hưởng niềm vui chiến thắng. Xin hãy dạy cho cháu tránh xa sự đố kị. Xin hãy dạy cho cháu biết được bí quyết của niềm vui chiến thắng thầm lặng. Dạy cho cháu biết được rằng những kẻ hay bắt nạt người khác nhất lại là những kẻ dễ đánh bại nhất.

Xin hãy giúp cháu nhìn thấy thế giới kỳ diệu của sách, nhưng cũng hãy cho cháu có đủ thời gian để lặng lẽ suy tư về sự bí ẩn muôn thuở của cuộc sống: đàn chim tung cánh trên bầu trời, đàn ong bay lượn trong ánh nắng và những bông hoa nở ngát bên đồi xanh.

Ở trường xin thầy hãy dạy cho cháu biết chấp nhận thi trượt còn vinh dự hơn gian lận trong khi thi. Xin giúp cháu có niềm tin vào ý kiến riêng của bản thân, dù tất cả mọi người đều cho rằng ý kiến đó hoàn toàn sai lầm.

Xin hãy dạy cho cháu biết cách đối xử dịu dàng đối với những người hoà nhã và cứng rắn đối với những kẻ thô bạo. Xin tạo cho cháu sức mạnh để không chạy theo đám đông khi tất cả mọi người đều chỉ biết chạy theo thời thế.

Xin dạy cho cháu biết phải lắng nghe tất cả mọi người nhưng cũng cần phải sàng lọc những gì nghe được qua một tấm lưới chân lý để cháu chỉ đón nhận những gì tốt đẹp.

Xin hãy dạy cho cháu biết cách mỉm cười khi buồn bã. Xin hãy dạy cho cháu biết rằng không có sự xấu hổ trong những giọt nước mắt. Xin hãy dạy cho cháu biết chế giễu những kẻ yếm thế và cẩn thận trước sự ngọt ngào đầy cạm bẫy.

Xin hãy dạy cho cháu biết rằng có thể bán cơ bắp và trí tuệ cho người ra giá cao nhất, nhưng không bao giờ cho phép ai ra giá mua trái tim và tâm hồn mình.

Xin hãy dạy cho cháu ngoảnh tai làm ngơ trước một đám đông gào thét và đứng thẳng người bảo vệ những gì cháu cho là đúng. Xin hãy đối xử dịu dàng với cháu nhưng đừng vuốt ve nuông chiều cháu, bởi vì chỉ có sự thử thách của lửa mới tôi luyện được những thanh thép cứng rắn.

Xin hãy cho cháu biết rằng cháu phải luôn có niềm tin tuyệt đối vào bản thân bởi vì khi đó cháu sẽ có niềm tin tuyệt đối vào nhân loại.

Đây quả là một yêu cầu quá lớn, thưa thầy, nhưng xin thầy cố gắng hết mình. Nếu được như vậy thật là điều tuyệt vời đối với con trai tôi.

"Tôi không thể hiểu tại sao…"

Hôm nay là buổi học bù Chính sách xã hội. Bố khỉ, chiều chủ nhật mà cũng phải vác xác đến trường bằng con xe yếu ắc quy và tuột khóa càng, long sòng sọc trên con đường lổn nhà lổn nhổn chống chỉ định với người bị đau dạ dày.

Tớ thề là tớ chưa thấy môn nào có được một thầy giáo giảng chán đến thế này. Thậm chí nó còn chán hơn cả Tâm lý học đại cương của Cường bạo đại vương. hic. Đã đói, mệt, buồn ngủ, chán, nản thì chớ, ông thầy còn quyết tâm không cho cúi đầu xuống bàn, không được một tiếng xì xào, và đặc biệt là học 2 tiết liên tục mới được nghỉ 10 phút. Học 2 tiết liền không mệt mới là lạ. Thế mà cứ hơi gục đầu xuống (chuẩn bị ngủ) thì thầy lại gằn giọng “Em kia ngẩng đầu lên !” thay vì cái giọng lè nhè chè đỗ đen thông thường.

Thầy không cho nói chuyện, nhưng tất nhiên là bọn nó (trong đó có tớ) vẫn cứ nói chuyện như thường. Thầy replay cái câu “Tôi không thể hiểu tại sao bên trên thầy cứ nói mà bên dưới các em cứ nói chuyện ?” phải đến chục lần. Không phải thầy không hiểu đâu, thầy dùng biện pháp nghệ thuật câu hỏi tu từ í mà. Chứ chả lẽ một người thầy giáo kinh nghiệm đầy móng chân như thầy lại không biết cái câu “tiên trách kỉ, hậu trách nhân”, chả lẽ thầy lại không biết cái quy tắc của kinh tế là hàng mẫu mã xấu, chất lượng kém thì tất yếu là ế ? Thầy biết là tại sao đấy chứ không phải không hiểu đâu. Chẳng qua thầy kêu “Tôi không thể hiểu tại sao…” cũng chỉ như một kiểu “Em chã” mà thôi.