Hà Nội có gì đẹp ?

Có lần, một người bạn từ xa đến hỏi tôi Hà Nội có những nơi nào đẹp để ghé thăm. Tôi nghĩ một lúc rồi bảo, Hà Nội chỗ nào cũng đẹp nhưng không có nơi nào tự thân nó đủ đẹp để có thể níu giữ người ta lại. Hà Nội đẹp bằng từng khoảnh khắc.

Hà Nội không giống như Huế. Nửa tháng trước, tôi đi nghỉ 5 ngày ở Huế. Nhiều người nói Huế buồn. Tôi không thấy thế, một phần là vì có lý do khác thà chết không kể, một phần là vì thực sự chưa bao giờ thấy Huế buồn, chắc là tại chưa bao giờ được nếm mùi mưa Huế dằng dặc lê thê mà Phùng Quán đã viết trong Trăng Hoàng cung:

Làm gì có chừng mực thơ!

Làm gì có chừng mực mưa!

Làm gì có chừng mực yêu!

Làm gì có chừng mực thiên tài!

Làm gì có chừng mực khổ đau!

    Lại có người bảo, Huế chả có gì chơi, chả có nơi nào để đi. Tôi bảo, cho tôi một tuần, một tháng ở Huế, tôi cũng có chỗ để đi, có việc để làm. Mà tôi đã đến Huế tới 4 lần, ở Huế lâu nhất nửa tháng, nhanh nhất một đêm, chứ không phải mới ghé thăm Huế lần đầu. Kể về Huế, tôi có thể nêu từng địa điểm, nhưng Hà Nội thì không.

Tất nhiên, nơi quái nào đẹp cũng có những khoảnh khắc đẹp nhất của nó, chứ không thì nhạt nhẽo lắm, nhưng đẹp theo từng khoảnh khắc, chắc phải kể tên Hà Nội. Hay thành phố lớn nào cũng thế ? Hay tôi đã quá quen thuộc với Hà Nội, đến mức những nơi người ta thấy đẹp, thì tôi lại thấy bình thường ?

Không đúng. Hà Nội đẹp theo khoảnh khắc nghĩa là lúc nào nó cũng đẹp, nhưng mỗi lúc đẹp một kiểu khác nhau. Nếu anh mới đến Hà Nội, anh đến Hồ Tây, đứng một lúc, hoặc thậm chí ngồi cả một buổi chiều, rồi về, bảo anh đã biết Hồ Tây là như thế nào rồi, thì nhầm to. Hồ Tây ban sớm đẹp một kiểu, hoàng hôn đẹp một kiểu, buổi tối đẹp kiểu khác, và nửa đêm, khi chẳng còn mấy ai trên đường, trừ 2 đối tượng: cướp và cơ động, thì nó vẫn đẹp. Hồ Tây lại đẹp cả ở vòng quanh hồ ghé nhìn vào, từ ngang nhìn sang, từ trên nhìn xuống. Riêng có từ dưới nhìn lên là tôi chưa thử, vì như thế thì khác quái gì chết đuối béng rồi.

Lại nữa, Hà Nội có những nơi đẹp mà chả có gì đặc biệt, không phải danh lam thắng cảnh, không phải di tích lịch sử, hoặc địa điểm du lịch. Chỉ là tự nhiên thấy đường đó đẹp, như Kim Mã khi bằng lăng nở, hoặc Phan Đình Phùng lá rụng đầy vỉa hè sau cơn mưa. Những khoảnh khắc đẹp kiểu ấy, không phải cứ đến là có thể bắt gặp được.

Nói chung, Hà Nội không thích hợp để cảm nhận một cách vội vã, ào ào và xôi thịt. Ví dụ như chuyện ngồi trà đá ngắm phố phường.

Trong Sài Gòn tất nhiên cũng có trà đá, thậm chí còn nhiều hơn Hà Nội nữa. Trà đá trong đó miễn phí, không thấy tính tiền vì nó là món đi kèm ở các quán ăn hoặc của người ta dựng ngay bình trà trên hè, ai khát thì uống. Thế nên tôi chẳng gặp hàng trà đá nào. Hà Nội thì khác. Nhiều khi phóng xe vèo vèo trên đường chỉ để dừng lại ngồi trà đá trong lúc chờ đợi, trên một vỉa hè, dưới những tán cây, và ngắm xe qua lại. Mà đúng thế, bên cạnh mục đích giải khát, hay làm thứ nước để nhấp giọng trong những câu chuyện dây cà ra dây muống, trà đá gắn liền với sự chờ đợi, nhất là trà đá một mình. Nhiều lúc ngồi trà đá, thấy đời đẹp quá, không buồn nổi.

Cho nên thú thật, nói cụ thể rằng Hà Nội đẹp ở đâu, quả thật là khó quá. Nó cũng giống như bạn có thể thích ai đó từ cái nhìn đầu tiên, hoặc cái nhìn đầu tiên thứ hai, hoặc cái nhìn đầu tiên thứ ba, hoặc cái nhìn đầu tiên thứ ba mươi…, nhưng để yêu, cần rất nhiều khoảnh khắc và trải nghiệm chứ không phải chỉ nhìn, cũng giống như phù sa phải bồi đắp từng ngày, từng tháng, từng năm. Để rồi nếu ai đó hỏi tại sao lại yêu, thì bạn sẽ há hốc miệng ra, cằm rơi đến rốn, và vò đầu bứt tai không nói rõ được tại sao mình lại yêu người ta như vậy nữa.

Vậy là tôi yêu Hà Nội. Và yêu em.