Những người sống và những người chết

Tôi có cảm giác chung với tiểu thuyết Liên xô thời kỳ chống phát xít, đó là mỗi khi đọc xong một cuốn sách, bỗng chợt thấy tất cả nhân vật trong đó, những anh dép, lép, nhép, nốp, lốp, xốp… như trở thành đồng đội của mình, hoặc đúng hơn, thấy mình trở thành một người trong số họ.

Tôi đã theo anh phóng viên quân đội Xintxốp suốt những trận chiến đấu, phá vây, chia tay và gặp lại, tôi đã gặp Xerpilin, Tanhia, Dôlôtarép… Tôi cũng gặp những kẻ còn sống mà như đã chết, hèn nhát mạt hạng như gã Thượng úy Kruchikốp, sống bấu víu bằng cách tự lừa mình rằng còn có kẻ còn hèn nhát hơn mình, hoặc dối trá hơn mình, và mình sẽ vạch mặt kẻ đó. Lúc ấy mình sẽ là người hùng. Lúc ấy mình sẽ yên tâm tin rằng mình không hèn nhát.

Cỗ máy chiến tranh xay nghiền những thanh niên, trung niên, phụ nữ và trẻ em trong ánh chớp số phận. Thật trớ trêu, những ánh chớp số phận ở đây, hóa ra lại là ánh lửa lóe lên khi mỗi viên đạn bay ra khỏi nòng súng. Sau đó là những người sống và những người chết. Dù kẻ bị nhắm bắn có trúng đạn hay không, anh ta cũng đã bị chiến tranh quẳng ngoéo đi xa khỏi con đường anh vẫn đi trước đó. Nếu anh trúng đạn, chết ngay, hoặc tử thương, đã đành đi một nhẽ, thế là chấm hết một đời. Nhưng nếu viên đạn chỉ làm anh bị thương đâu đó, cho anh một vết sẹo, hoặc biến anh trở thành tàn phế, anh có thể tiếp tục chiến đấu, hoặc dưỡng thương một thời gian rồi tiếp tục chiến đấu, hoặc thậm chí không bao giờ chiến đấu được nữa. Anh phải sống và đối mặt với một cuộc đời khác hẳn. Thậm chí ngay cả khi viên đạn đó tránh khỏi anh, biết đâu đấy, anh lại trở thành một Valentin Hauder, anh chàng trong Ba người bạn của Erich Maria Remarque, ngày ngày say khướt uống mừng mình thoát chết.

Không chỉ là chiến tranh, vấn đề đặt ra còn là giữa một con người và một tờ giấy, người ta coi trọng cái nào hơn cái nào. Đến bao giờ người ta mới biết cách tin vào con người ?

Tôi không muốn dành nhiều lời xưng tụng cho một tác phẩm để dụ dỗ người khác đến với nó. Chỉ biết rằng Simonov đã viết một cách đầy tiết chế, sự tiết chế của một người đã thực sự trải qua chiến tranh với tất cả sự khốc liệt của nó. Mỗi nhân vật thoáng qua dù chỉ một lần cũng khiến người đọc thấy được dù anh ta sẽ sống hoặc sẽ chết thế nào, anh ta cục cằn, thô lỗ, nóng nảy hay mơ mộng thế nào, và anh ta cũng là một mắt xích không thể thiếu trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại. Chừng nào một đất nước còn những con người như Malinin, Xintxốp, Xerpilin, Masa…, đất nước đó sẽ không bao giờ chấp nhận quỳ gối trước quân xâm lược.

Có lẽ tôi đã lan man và dài dòng, tôi bị lạc trong suy nghĩ của chính mình thay vì viết thật nhiều về Những người sống và những người chết, nhưng một cuốn sách có thể khiến cho mình suy nghĩ như thế, xét cho cùng chẳng cần giới thiệu nhiều cũng đáng đọc, phải không ?

Những người sống và những người chết làm tôi chợt nhớ đến Lũy hoa. Và cả Khi đàn sếu bay qua nữa.

Những người lính không về sau trận đánh

Chiến trường xưa đẫm máu bao ngày

Tưởng như họ không nằm trong đất lạnh

Mà hóa thành muôn vạn sếu trắng bay

Rasul G. Gamzatov

Thụy Anh dịch

Hearts and Mind [1974] – DVDrip – Sub Việt

Nhiều khi những tấn bi kịch lịch sử qua hàng chục, hàng trăm hoặc hàng ngàn năm lại được lặp lại y hệt, chỉ khác mỗi đạo diễn, diễn viên, kịch bản, bối cảnh, sân khấu, thời gian, và khán giả.

*

*         *

 

Dịch xong phụ đề nhanh hơn dự kiến nên các động tác căn chỉnh timming, hiệu đính hiệu điếc cũng nhanh hơn. Tớ quyết định post luôn cho nó nóng.

Hầu hết những gì cần nói về Hearts and Minds tớ đã lỡ nói trong cái post nhằm quảng cáo phía dưới rồi. Nếu ai đã từng xem Fahrenheit 11/9 của Michael Moore chắc sẽ thấy rằng phim đó dùng khá nhiều thủ pháp của Hearts and Minds. Đây không phải là một bộ phim kiểu “hé mở những bí mật” nên bạn đừng trông mong sẽ được tiếp cận với những tài liệu mật lần đầu công bố, những bí ẩn phía sau hậu trường hay đủ thứ có thể câu khách khác. Chỉ là những điều có thể bạn đã biết, hoặc chưa biết về chiến tranh Việt Nam. Trong phim cũng có những cảnh quen thuộc như khi tướng Nguyễn Ngọc Loan, Tổng Giám đốc Cảnh sát Quốc gia kiêm Giám đốc Nha An ninh của Quân đội Việt Nam Cộng hòa rút súng lục bắn thẳng vào đầu một chiến sĩ Cộng sản được biết đến với cái tên Bảy Lốp (tên thật là Nguyễn Văn Lém) trong đợt Mậu Thân 1968, hoặc cảnh cô bé Kim Phúc cùng lũ trẻ toàn thân bỏng rộp chạy trên đường… Ngoài ra, người ta cũng thấy xuất hiện Daniel Ellsberg, từng được coi là “người đàn ông nguy hiểm nhất nước Mỹ” bởi chính ông đã công bố hàng loạt tài liệu tối mật của Lầu Năm Góc về chiến tranh Việt Nam, tạo nên một cơn địa chấn chưa từng có trong dư luận.

 

Lý do tớ quyết định dịch Hearts and Minds đã được nói từ entry trước, thôi không nhắc lại nữa. Tớ tin rằng bản dịch của mình có thể có những chỗ còn hay hơn VTC, dù thực ra cũng có đôi chỗ tớ chả hiểu quái gì. Đặc biệt, những chỗ không hiểu nhất toàn do các bác chuyên gia với chính trị gia phát biểu :))

 

Thông tin phim:

Hearts and Minds – Trái tim và Lý trí. Sản xuất năm 1974. Link dẫn đến IMDB.

Phim chất lượng DVDrip, định dạng AVI, số lượng: 1CD, dung lượng: 713MB, phụ đề tiếng Việt kèm theo.

Screenshot:

Mediafire

http://www.mediafire.com/?sharekey=ed7623247c9e9a22444b02a37216bb8b775cadecf9e9ebbf

Phụ đề đã up kèm trong các thư mục, hoặc có thể tải trực tiếp tại Subscene.
Phụ đề Việt dịch xong ngày: 8/4/2010.

Trailer phim:

Màn sương chiến tranh

Cuối cùng thì cũng dịch xong phụ đề cho phim tài liệu The fog of war: (Màn sương chiến tranh), bộ phim nói về 11 bài học từ cuộc đời cựu Bộ trưởng Quốc phòng, Giám đốc Ngân hàng thế giới – Robert S. McNamara. Đây cũng là người đã suýt bị anh Nguyễn Văn Trỗi oánh bom giết chết ở cầu Công Lý (Sài Gòn) năm 1964.

Với hình thức như một cuộc phỏng vấn, nhưng thực ra McNamara lại là người chủ động nói. Ở tuổi 85, đã trải qua 3 năm trong Chiến tranh thế giới thứ II, 7 năm trên ghế Bộ trưởng Quốc phòng trong chiến tranh Việt Nam, 13 năm làm Giám đốc World Bank, ông thấy rằng mình đã đủ tư cách để ngồi và nhìn lại về quãng thời gian quá khứ của mình, vén những màn sương mù chiến tranh.

Bài học đầu tiên của cuộc đời McNamara là “Hãy thấu cảm với kẻ thù”. Đó là khi Chiến tranh Lạnh đang ở thời kì cực điểm, cuộc khủng hoảng tên lửa ở Cuba nổ ra. Liên xô cho chở đến Cuba hơn 100 tên lửa mang đầu đạt hạt nhân và tạo áp lực với người Mỹ. Washington cũng chuẩn bị một kế hoạch tấn công toàn diện bằng quân sự vào Cuba để tránh việc bị tấn công hạt nhân từ ngay sát nách mình. Cùng lúc ấy Tổng bí thư ĐCS Liên xô Khrushchev gửi tới Washington 2 bức thông điệp, một khá mềm mỏng, cam kết rút tên lửa ra khỏi Cuba nếu Mỹ không tấn công nước này. Thông điệp thứ 2 vô cùng cứng rắn, thể hiện sẵn sàng đối đầu với Mỹ bằng sức mạnh quân sự nếu Mỹ tấn công Cuba. Hầu hết bộ máy chóp bu tại Washington đã nghĩ đến giải pháp quân sự.

Continue reading

Chiến tranh biên giới phía Bắc – nhìn từ phía bên kia

LửaHiện nay, các tài liệu chính thức của Việt Nam đều không đề cập trực tiếp đến Chiến tranh biên giới năm 1979 với Trung Quốc. Các văn bản có hơi hơi dính dáng đến đều chỉ nói rất lướt, còn sách giáo khoa Lịch sử chỉ vẻn vẹn 3 dòng. Tất cả những điều đó khiến cho giới trẻ hầu như không biết rõ về Chiến tranh biên giới dù vẫn được nghe nói về nó trong những cuộc nói chuyện trà dư tửu hậu.

Các đây lâu lâu tớ kiếm được một bài viết của Tô Mai Hồng (Xu Meihong – Nguyên sÄ© quan tình báo Trung Quốc), trích trong “Cuộc thá»­ thách đau thÆ°Æ¡ng của TQ” (Chinese Ordeal) và bản điều trần trước Ủy Ban Tình Báo của Thượng Viện Hoa Kỳ. Thanks anh Hoàng đơ đã gá»­i link.

Sau đây là các đoạn trích có thể giúp người đọc hiểu rõ hơn về miếng ghép lịch sử bị che dấu này. Văn bản có lược bỏ một số phụ chú của người sưu tầm để bảo đảm tính khách quan của tài liệu.

Nhìn từ phía bên kia

(Sưu tầm và giới thiệu)

Trong cuộc chiến tranh thứ nhất ở Đông DÆ°Æ¡ng giữa quân đội Pháp và VN và nhất là trong trận Điện Biên Phủ, thì sá»± yểm trợ của TQ đối với VN không những được coi nhÆ° là vô cùng quan trọng mà còn có tính cách quyết định nữa. Qua cuộc chiến tranh Đông DÆ°Æ¡ng thứ hai giữa Bắc VN và Nam VN với đồng minh H.Kỳ thì TQ cÅ©ng đã từng tỏ ra rất tích cá»±c trong việc yểm trợ nước “anh em xã hội chủ nghÄ©a” của họ.

Nhưng qua năm 1972, sau khi tổng thống Nixon viếng thăm Bắc Kinh rồi tiếp theo việc hai nước Hoa, Mỹ tiến dần đến bình thường hóa quan hệ ngoại giao, thì sự giao hảo giữa VN và TQ ngày càng trở nên lạnh nhạt. Sau khi Chu Ân Lai rồi đến Mao Trạch Đông qua đời vào năm 1976, thì những bất đồng ý kiến giữa đôi bên ngày càng tăng thêm và trở nên trầm trọng.

Đáng ghi nhất là vụ tranh chấp chủ quyền các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa ở miền Nam biển Nam Hải.

{…}

Chỉ còn một giải pháp duy nhất để cứu Thái Lan và dạy cho VN một bài học là dùng biện pháp quân sự, và TQ đã cho dàn 225,000 quân dọc theo biên giới Trung Việt. Ngày 17/2/1979, quân đội TQ bắt đầu tấn công. Trọng pháo của Hồng quân nhã đạn dữ dội vào vị trí của quân đội VN khiến cho một phóng viên H.Kỳ ở trong vùng phụ cận ví cuộc pháo kích nầy giống như một cuộc oanh tạc của phóng pháo cơ B52, có khác chăng là ở thời gian, vì B52 chỉ oanh tạc khoảng hơn một phút thôi, còn cuộc pháo kích này kéo dài hơn 20 phút, và sau đó, 85,000 quân TQ tràn qua biên giới Trung-Việt, xuất phát từ 26 địa điểm khác nhau.

Cuộc chiến tranh “trừng phạt” này kéo dài 16 ngày, từ 17/2/1979 đến 5/3/1979, là một cuộc chiến ác liệt và đẫm máu, vì chỉ trong một thời gian ngắn mà tổn thất của Hồng quân TQ – căn cứ theo bản báo cáo lên thượng cấp – có thể xấp xỉ với số tổn thất của quân đội H.Kỳ trong cuộc chiến tranh Đông DÆ°Æ¡ng thứ hai.

Một sÄ© quan Hồng quân TQ từng tham gia cuộc chiến cho biết : “Đây là một cuộc chiến đẫm máu và vô cùng man rợ. Những bạn đồng ngÅ© của tôi – nhÆ°ng không tham gia các trận đánh ở Triều Tiên hay ở Ấn Độ hoặc chÆ°a từng tham gia một cuộc chiến tranh nào khác – đã cho biết là họ không thể nào tưởng tượng được chiến tranh dã man, tàn độc nhÆ° vậy. Một số lớn đơn vị được gởi ra mặt trận đã không được chuẩn bị kỹ càng về tinh thần cÅ©ng nhÆ° về vÅ© khí, nên họ đã phải trả một giá rất đắt: đó là mạng sống của họ. Chỉ có một điều duy nhất làm cho anh em binh sÄ© vô cùng hể hả là việc san bằng thị trấn Lạng SÆ¡n thành bình địa, mà chính bản thân tôi đã được chứng kiến tận mắt. Vụ phá hoại này đã làm cho chúng tôi vui lòng vì chúng tôi muốn trả thù bọn VN và nhÆ° một cấp chỉ huy của chúng tôi từng nói “đó là một cái hôn giả biệt ” để cho bọn VN luôn luôn nhớ mãi chúng ta. Không phải riêng gì Lạng SÆ¡n, mà tất cả các thị trấn dọc theo biên giới Trung-Việt đều bị san bằng trước khi quân đội chúng ta rút lui khỏi VN; và chúng tôi không bao giờ ân hận hết, có đi chăng nữa là rất tiếc không có cÆ¡ hội để san thành bình địa hai thành phố Hà Nội và Hải Phòng “.

Mấy tuần trước khi chiến tranh bùng nổ, quân của VN đã mở chiến dịch khiêu khích Hồng quân và sau đây là lời khai của một sÄ© quan nhân chứng: “Binh sÄ© chúng tôi rất bá»±c tức khi bị khiêu khích và nghÄ© rằng bọn VN tưởng là chúng cÅ©ng mạnh tÆ°Æ¡ng đương với chúng ta v