Tô Thị và Ơđíp

Câu chuyện nàng Tô Thị đứng như trời trồng chôn chân chờ chồng thì ai cũng biết, câu chuyện Ơđíp làm vua cũng không phải là ít người biết. Nhưng 2 ông bà này thì có liên quan gì đến nhau ? Bà Tô Thị chuyển sang nhớ nhung ông Đíp chăng ?

Hai câu chuyện thực ra lại hơi bị liên quan. Để đỡ dài dòng nên tớ sẽ không kể lại câu chuyện bà Thị với ông Đíp làm gì. Tớ sẽ đi vào những điểm chính.

Tuy không kể lại nhưng vẫn phải đá qua một tí. Ơđíp là câu chuyện loạn luân nổi tiếng trong Thần thoại Hy Lạp, nổi tiếng đến mức cụ Freud, ông tổ sư của Phân tâm học đã phải lấy tên đó để đặt cho một hiện tượng: mặc cảm Ơđíp. Trong câu chuyện đó, Ơđíp đã vô tình giết cha mình và lấy mẹ ruột của mình. Phát hiện ra điều đó, mẹ ông thắt cổ tự vẫn, còn ông tự chọc mù hai mắt và bắt con gái mình đi ăn xin khắp xứ Hy Lạp.

Đây, cái liên hệ giữa Tô Thị và Ơđíp chính là chỗ này đây. Câu chuyện có nhiều dị bản, nhưng cốt truyện chung là Tô Thị đã vô tình lấy anh trai mình, thậm chí họ còn có con với nhau. Khi phát hiện vợ mình chính là em gái ruột, chồng của Tô Thị – Tô Văn đã bỏ đi xa không bao giờ quay lại. Tô Thị vẫn đợi chồng mòn mỏi, và trong một đêm sấm sét tưng bừng, nàng bế con lên đỉnh núi rồi hóa đá, đôi mắt vẫn hướng về phương xa chờ đợi chồng.

Điều cần lưu ý đầu tiên là 2 cái tên Tô Thị, Tô Văn đều rất mang tính phiếm chỉ, hoàn toàn chỉ thể hiện giới tính của 2 người, chứ không phải là một cái tên cụ thể nào đó như Từ Thức hay Jens Lehmann hoặc Van der Vaart (hic, đoạn này hơi bị nhiễm), càng không phải cụ thể như Ơđíp. Thứ hai, hoàn toàn chắc chắn rằng câu chuyện đã xuất hiện sau khi Nho giáp xuất hiện, nên các giải quyết truyện có màu sắc Nho giáo, là vẫn coi trọng đến vấn đề luân thường đạo lý.

Hãy thử để ý, các vua Trần có kiểu kết hôn nội tộc hơi bị lộn xộn. Tớ không bình luận về ý nghĩa sinh học, nhưng về mặt lịch sử, các sử gia để táng vài câu phê phán, đại loại như trong Đại Việt sử kí toàn thư là: tuy võ nghiệp hiển hách, song trong hôn nhân thì trái luân thường, vô đạo lý (đấy là tớ tóm tắt thế, nguyên văn chắc nghe văn hoa hơn).

Vậy còn nàng Tô Thị. Nàng trở thành biểu tượng của sự thủy chung son sắt của người vợ. Trời đất cũng hiểu tấm lòng nàng và biến nàng thành đá để nàng tiếp tục công cuộc chờ chồng đến đời đời. Nhưng người nàng đang chờ là ai ? Chính là anh ruột nàng. Điều đó hoàn toàn không thể chấp nhận được dưới nhân sinh quan Nho giáo vốn vô cùng chặt chẽ và khó tính như một ông già đang ươn người.

Tại sao kết cục của Tô Thị lại khác với Ơđíp, dù cái lưới lọc Nho giáo còn kinh hoàng hơn cả hệ thống lọc nước của Nhà máy nước Hà Nội ? Tại sao câu chuyện Tô Thị chờ chồng lại được truyền lại đến tận ngày nay, dù cho nó trái với luân thường đạo lý ? Tại sao nàng Tô Thị lại trở thành biểu tượng của lòng thủy chung son sắt suốt bao đời ?

Câu chuyện Tô Thị có rất nhiều dị bản, và cũng rất nhiều nơi có câu chuyện với cốt truyện tương tự như thế, tiêu biểu là ở Bình Định cũng có một Hòn Vọng Phu với sự tích giống đến 95%. Tất cả đều thống nhất ở cái kết cục, nàng Tô Thị chờ chồng.

Điều gì mạnh hơn cả luân thường và lễ giáo như thế ? Phải chăng là niềm tin của dân gian vào tình yêu ?

Nói thêm một tí: Bây giờ có ai lên Lạng Sơn, được người ta chỉ cho cái gọi là Hòn vọng phu, thì cũng đừng tin. Cái hòn đó là làm bằng bê tông cốt thép theo hình dáng cái tượng xưa thôi. Còn nàng Tô Thị thật, than ôi, nàng đã tan hoang sau một vụ nổ mìn phá đá của người thời nay rồi !

5 thoughts on “Tô Thị và Ơđíp

  1. chà,Tiến chắc đọc sách nhiều lắm phải ko?Sao 2 nhân vật này H ko hề biết tới vậy ta,đúng là kiến thức mình còn quá nhìeu lỗ hổng?
    "Tại sao kết cục của Tô Thị lại khác với Ơđíp, dù cái lưới lọc Nho giáo còn kinh hoàng hơn cả hệ thống lọc nước của Nhà máy nước Hà Nội ? Tại sao câu chuyện Tô Thị chờ chồng lại được truyền lại đến tận ngày nay, dù cho nó trái với luân thường đạo lý ? Tại sao nàng Tô Thị lại trở thành biểu tượng của lòng thủy chung son sắt suốt bao đời ?"Còn cái khúc này,H cũng chả biết tại sao nữa,Tiến trả lời thử đi.

  2. chẹp, theo suy nghĩ của tớ về cái vấn đề Tại sao kết cục của Tô Thị lại khác với Ơdíp có thể là vì mấy nguyên nhân kiểu như:
    – Tô Thị là phụ nữ. Bề nổi thì VN theo Nho giáo và coi thường con gái theo cái kiểu "Nhất nam viết hữu, thập nữ viết vô" Nhưng bề chìm của nó, thì trong gia đình của ng` VN thì phụ nữ vẫn giữ 1 vai trò rất quan trọng (so sánh trong khu vực ĐNÁ và cả Đông Á thì phụ nữ VN là có vị trí trong xã hội cao nhất) chính vì thế nên các cụ dân gian cũng có coi trọng thân phận nàng Tô Thị
    – Thêm nữa VN là 1 xã hội duy tình vì thế nên cái tình bao giờ cũng cao hơn cái lý, kiểu như "1 bồ cái lý ko bằng 1 tí cái tình". Còn ở châu Âu (cụ thể là Hy Lạp) là nơi duy lý, tất nhiên 1 sự việc "vô lý" của Ơdíp đấy thì đáng phải lên án rồi!!!
    – Cái việc loạn luân của Tô Thị khác với cái việc loạn luân của Ơdíp đấy chứ. 2 cái này đều giống nhau ở chỗ loạn luân và do vô tình. Nhưng mà của Tô Thị xuất phát từ tình yêu, thi vị hơn. Còn Ơdíp còn chém giết, cướp ngôi… chẹp, vẩn đục hơn!!!

  3. thực sự sau khi đọc thần thoại HI Lạp, tôi phát hiện ra việc loạn luân như Ơđip thực sự rất nhiều, thậm chí loạn luân hơn hay kinh khủng hơn cũng có, có lẽ bởi vậy nên câu truyện về Ơđíp thực sự chưa ấn tượng đến mức để có thể đọng lại sau khi đọc thần thoại Hi Lạp. Nhưng nàng Tô Thị thì khác, ít nhất cái loạn luân nhiều lúc bị che phủ bởi sự chung thuỷ, đó là câu truyện về sự chung thuỷ mà

  4. Hình như trong quan điểm Nho giáo tuy hà khắc thật , nhưng mà thực ra thì tình người vẫn được đặt lên trên hết, những câu chuyện dân gian thường cố gắng đem lại một kết cục nhân hậu nhất

  5. Mình đang đọc Phân tâm học nhập môn và cũng liên tưởng ngay đến truyện Hòn vọng phu khi đọc tới mặc cảm Oedipus. Mình cũng nghĩ là có liên quan gì đó nhưng chưa hình dung ra là cái gì. Cơ bản nếu chỉ nói về tình yêu thì mình nghĩ là không phải :D

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *